De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 170

van wet en ordening van de modaliteiten door den mensch. De

grondgedachte van het systeem is van religieuzen aard.

Kuypers werkte de karakteristiek van de historische wetskring

breder uit in relatie tot de psychologische, analytische, linguïstische

en sociale wetskringen en hij legde daarbij grote nadruk op de

betekenis van de traditie in de cultuurgeschiedenis. Hij verdedigde

de historische modaliteit als kenmerk van de geschiedenis, zodat hij

daarin meer Dooyeweerd dan Vollenhoven volgde. Dooyeweerd had

de beschavings-ontwikkeling als de zinkem van de historische

wetskring genoemd en hij gebruikte nu de dissertatie om met enig

air te melden: 'Ik heb deze kriteria zelf uitvoerig geanalyseerd in

mijn boek De Wijsbegeerte der Wetsidee, waarin ik ook mijn

historiebeschouwing breeder zal uitwerken en adstrueeren.' Maar bij

die uitwerking werd de beschavings-ontwikkeling afgegrensd tegen

de traditie, die K. Kuypers accentueerde. De traditie trof niet de

zinkern van de geschiedenis, volgens Dooyeweerd.

Dooyeweerd was beducht voor het historisme, dat van geen

vastheid wilde weten. Door zijn studie van het historisme ontdekte

hij ook De Crisis in de Humanistische Staatsleer, die hij beschreef in

het Licht eener Calvinistische Kosmologie en Kennistheorie. Voor een

historicus is het boek met deze titel van groot belang, omdat het in

1931, dus twee jaar vóór de machtsovername door Hitler,

aantoonde hoe de Berlijnse school van R. Smend in de rechtsfilo-

sofie geheel besmet was met nationaal-sociaUstische grondgedachten.

De voornaamste vertegenwoordigers van die school waren

hoogleraren te Berlijn en te Bonn, hoogleraren die van de Duitse

filosofie van Dilthey en Husserl en van Hegel en van Nietzsche

uitgingen. Uit dit boek van Dooyeweerd kan men leren dat Heideg-

ger niet de enige besmette hoogleraar in Hitler-Duitsland was, en

dat verschillende juridische hoogleraren de weg van Hitler hebben

geplaveid.

In zijn De Crisis in de Humanistische Staatsleer heeft Dooyeweerd

al vroeg het gevaar van het Nationaal-Socialisme in de staatsleer

van de Berlijnse school aangewezen. Hij wees daarbij op de

volgende gedachtengang inzake staat en recht. De staat werd door

deze BerUjnse school opgevat als een historisch 'Willensverband',

dat de levende politieke krachten in een volk bundelt. De staat

grondt zich op de volkswil. Het gaat in de staat om de integratie of

samenbundeUng van 'alle poUtischen Lebenskrafte des Volksganzen

überhaupt.' Die integratie van de 'Lebensstrom' is behalve normloos

164

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen