Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 66

voortrekkersrol vervulde blijken te zijn doorgeschoten hetgeen tot ontwrichtin-

gen in het persoonlijk en maatschappelijk leven leidt. Daarbij ko'mt tevens aan

het licht dat de wetenschap niet zo waarheidsgetrouw is als zij voorgeeft te

zijn. Vaak blijkt zij namelijk als ideologie of masker van heimelijke economi-

sche belangen of politieke motieven te fungeren. De ontmaskering daarvan

heeft bij sommige wetenschapsbeoefenaren geleid tot een radicaal waarheidsre-

lativisme dat in het post-modemisme een cynisch dieptepunt heeft bereikt. Bij

anderen is er een groeiend besef dat de wetenschap terwille van haar eigen

behoud een bewuste normatieve verankering buiten zichzelf behoeft.

In het bovenstaande ligt besloten dat men er voor moet waken de verhou-

ding van de wetenschap tot geloofsbeginselen en daarin gefundeerde normatie-

ve oriëntaties eenzijdig in termen die aan het verleden zijn ontleend te blijven

omschrijven. Daardoor zou men zich het zicht kunnen ontnemen op de meer

eigentijdse verantwoordelijkheid die zich voor een bijzondere instelling als de

Vrije Universiteit opdringt.

Zoals opgemerkt is een der grondgedachten waarin ze haar oorsprong heeft

die van de intrinsieke betrekkelijkheid van alle begrippelijkheid en weten-

schappelijkheid. Heeft deze grondgedachte weer niet een grote actuele relevan-

tie? Ze houdt immers niet alleen een begrenzing maar ook,mits normatief

verankerd,een rechtvaardiging en positieve waardering van het wetenschappe-

lijk waarheidsstreven in. Wanneer de Vrije Universiteit aan deze gedachte op

geïnspireerde en creatieve wijze inhoud zou weten te geven zou zij daarmee

een belangrijke bijdrage leveren aan een moderne wijze van verantwoordelijke

wetenschapsbeoefening. Niet verzet tegen maar verantwoordelijkheid voor en

in de wetenschap waar die zelf in relativisme en cynisme dreigt af te glijden

lijkt thans geboden. Wanneer de VU aan deze verantwoordelijkheid op exem-

plarische wijze gestalte zou weten te geven zou zij juist als bijzondere instel-

ling een cultuurtaak van universele betekenis vervullen.

Wetenschap als idool en als ideologie is niet alleen in principe verwerpelijk.

Het blijkt zich ook te keren tegen de wetenschap zelf. Het zoeken naar een

antwoord op beide vormen van wetenschappelijke ontsporing vormt voor de

Vrije Universiteit nog steeds een grond voor haar bestaan. Het vormt echter

ook een kritische maatstaf voor toetsing of zij haar bestaan nog waarmaakt.

Noodzakelijk is daarom dat de VU als bijzondere instelling niet zelf wegloopt

bij de bron en tradities van haar identiteit maar die blijft overpeinzen " bij dag

en nacht".

Ook aan de Vrije Universiteit thans zal noch de wetenschap als idool nog de

wetenschap als ideologie een rol mogen spelen. Zij zal de intrinsieke betrekke-

lijkheid van kennis moeten blijven verwoorden en daarmee aan geven dat zo

pas kennis tot haar recht komt. Zij zal daarbij niet de roots van waaruit zij put

moeten verloochenen maar die traditie moeten zien als een vindplaats van

wijsheden die meer gelouterd zijn dan deze van wetenschappelijke waanwaas-

64

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen