Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 78

situatie van de wetenschap het belangrijk maakt om op een of andere manier

aan de universiteit een gesprek met geloof en godsdienst in stand te houden.

Waarom?

Samengevat komt het antwoord erop neer dat in geloof en godsdienst

dimensies van benadering van de werkelijkheid voorkomen die voor de huidige

wetenschap van groot belang zijn. In de manier waarop geloof en godsdienst

naar de dingen kijken, gaat het vooral om deze drie soorten vragen: 1) wat zegt

dat verschijnsel mij persoonlijk, welke betekenis heeft het voor mij, hoe brengt

het mij tot geloof? Kortom een soort vragen die de persoonlijke instelling

betreffen (de specifiek religieuze dimensie). 2) wat moeten we op grond

daarvan doen? (de morele dimensie). En: 3) waartoe dient dat alles? (de

eschatologische dimensie). Welnu, wanneer de wetenschappelijke benadering

die van het beschrijven en het verklaren is, dan is het verdedigbaar om te

zeggen dat verklaren en beschrijven beter loopt waimeer die drie dimensies

erbij betrokken worden. Wetenschap en universiteit kunnen wel varen bij een

contact met de idealen, waarden en visioenen die in de godsdienst tot uitdruk-

king komen. Dit klinkt nog heel abstract. Daarom zal ik proberen iets concreter

te worden en een poging doen om bij elk van de drie religieuze dimensies een

voorbeeld te geven.

Eerst voor wat betreft de persoonlijke instelling van 'de wetenschapsmens'. Er

zijn vermoedelijk weinig academici die vinden dat kennis, voortgebracht door

wetenschappelijke methoden, de enige vorm van kennis is. De meesten willen

wel toegeven dat er ook andere vormen van kennis bestaan. Maar toch, niette-

genstaande dat men welwillend toegeeft dat er nog andere kennisvormen zijn,

lijkt er in het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs een verborgen mecha-

nisme te werken dat voortdurend herhaalt dat wetenschappelijke benaderingen

eigenlijk de hoogste vorm van benadering van de werkelijkheid zijn. Er zit nog

vaak in onze hoofden het beeld van de wetenschapper als een held die onont-

dekte gebieden voorgoed open legt en in kaart brengt. We kunnen ook denken

aan het verborgen effect van een wetenschappelijke theorie die achtergronden

verklaart die 'gewone' mensen niet kunnen begrijpen. Zo'n theorie bevordert de

academische zelfgenoegzaamheid. De wetenschappelijke instelling loopt

daardoor constant het gevaar zelf te weinig wetenschappelijk te zijn. Dat wil

zeggen: ze dreigt voortdurend eraan voorbij te gaan zien dat er zo ontzaglijk

veel principieel niet beschrijfbaars en niet verklaarbaars, niet 'te vangen' is: de

binnenkant van de dingen, de onomkeerbaarheid van de tijd, het toeval, de

onbegrensheid van de ruimte, het zwijgen van mensen. Om het wat pathetisch

te zeggen: de wetenschappelijke instelling dreigt voortdurend voorbij te gaan

aan het geheim van de dingen en het mysterie van het bestaan. Welnu, ik denk

dat juist de voortdurende confrontatie met geloof en godsdienst kan helpen om

de instelling van de academicus wetenschappelijker, zeg maar tastender.

76

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen