Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 50

Een menselijke en op mensen gerichte beoefening van onderzoek

en onderwijs moet overleven.

P.C.J. van Dael

Hoewel de VU zich in reclamecampagnes niet al te nadrukkelijk als christelijk

afficheert, heeft de universiteit er toch belang bij haar bijzonder karakter te

handhaven: dit om te kunnen overleven in een tijd van bezuinigingen en

opheffingen, van taakverdeling en concentratie. Maar er zijn meer redenen om

het bijzondere karakter vast te houden. Niet alleen de VU moet overleven,

maar ook een menselijke en op mensen gerichte beoefening van onderzoek en

onderwijs. Niet dat de VU hier het monopolie voor zou bezitten of dat de

andere universiteiten aan dergelijke idealen niet zouden toekomen. De VU

heeft echter vanuit haar doelstelling de taak om als universiteit expliciet

aandacht te besteden aan zingevingsvragen. En de maatschappij heeft het nodig

dat dergelijke vragen worden gesteld.

Een en ander behoeft een nadere uitleg. Door de geweldige vooruitgang die

is geboekt op diverse wetenschapsgebieden heeft de mens veel meer greep

gekregen op de dingen dan voorheen het geval was. Hij heeft de werkelijkheid

veel meer in zijn macht gekregen. Hij weet meer, daarom kan hij ook meer.

Het is echter zeer de vraag in hoeverre de mens aan menselijkheid gewonnen

heeft. Door zijn rationele en zakelijke aanpak zijn dingen steeds meer dingen

geworden, manipuleerbaar, gebruiksvoorwerpen, wegwerpartikelen. De dingen

hebben hun mysterie verloren. Men zegt wel dat de werkelijkheid 'eendimensi-

onaal' is geworden. De ene dimensie die telt is die van het nut. Er is een tijd

geweest dat de dingen boven zichzelf uitwezen, dat zij een mysterie in zich

droegen. Nu zijn het alleen nog maar dichters en kunstenaars die zich over

dingen kunnen verwonderen. Verder rare mensen als verliefden en gelovigen.

Niet alleen de dingen, maar ook mensen worden als dingen gezien. Zij zijn

evenals de dingen manipuleerbaar geworden. Zij kunnen worden gebruikt en,

als zij niet meer van nut zijn, verworpen. De mens wordt maar al te veel

gereduceerd tot producent en consument. Wetenschap en kunde hebben

gemaakt dat men niet meer zo veel tijd kwijt is aan de zorg voor de primaire

levensbehoeften. Maar tegelijkertijd is er zoveel begerenswaardigs bijgekomen,

dat de tijdwinst helemaal opgaat in het najagen van de bevrediging van al die

extra behoeften. Velen hebben geen tijd om aan zichzelf toe te komen. Maar

weer zijn er mensen die een andere kijk hebben: schrijvers, schilders, mensen

die liefhebben, mensen met een sociaal verantwoordelijkheidsbesef, mensen die

worden uitgedaagd door een tekst als 'Gij zult uw naaste beminnen als uzelf

(Mt. 22: 39).

48

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen