Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 70

leerprocessen in mathematische modellen worden beschreven, is eveneens van

groot belang voor de ontwikkeling van theorieën over kennisverwerving. Mijn

voorkeur gaat er echter naar uit om onderzoek te doen naar doelgericht

planmatig gedrag, waarin de vrijheid van handelen tot uitdrukking komt.

Vanuit het standpunt dat mensen niet volledig bepaald worden door aanleg

of voorgeschiedenis ben ik bijzonder geïnteresseerd in instructietheorieën, op

basis waarvan onderwijssituaties kunnen worden ingericht, die aan zoveel

mogelijk leerlingen kansen bieden om de gestelde criteria te halen. In dit

verband kan herinnerd worden aan de discussie die enig tijd gevoerd is tussen

Waterink en Kohnstamm over de vraag of intelligentie "leerbaar" is.

Kort gezegd was Waterinks standpunt afwijzend, terwijl Kohnstamm zich

inspande om in onderzoek aan te tonen dat onder bepaalde voorwaarden een

dergelijk effect wel degelijk bereikt kan worden. Mijn sympathie zou naar

laatstgenoemd standpunt overhellen, en ik zou liever onderzoek doen dat kan

leiden tot een positief antwoord dan onderzoek dat kan leiden op een negatief

antwoord.

Alle hier genoemde "voorkeuren" en "sympathieën" hebben een voorweten-

schappelijk karakter. Onderzoeken is in belangrijke mate "zoeken". De richting

die de onderzoeker kiest, wordt bepaald door de stand van de wetenschap en

de daaruit af te leiden succesverwachtingen, maar ook door de voorweten-

schappelijke voorkeuren en sympathieën die de onderzoeker erop na houdt.

Methodologie

Onderzoek in de psychologie rust op twee peilers: (1) theorieontwikkeling via

toetsing van hypothesen in de empirie en (2) theorieontwikkeling via het

ontwikkelen van modellen.

Empirisch onderzoek is onmisbaar voor theorieontwikkeling. Methoden voor

empirisch onderzoek zijn "waardevrij" en kunnen niet gedicteerd worden door

enige ideologie of "grondslag". Net zo min als de timmerman een hamer op

"christelijke" of "onchristelijke" wijze kan hanteren, zo bestaat er ook geen

ruimte voor een "christelijke" of anderszins op ideologie gebaseerde methodo-

logie. Respect voor de empirie en gebruik van deugdelijke onderzoeksinstru-

menten is een voorschrift voor elke onderzoeker.

Theorieontwikkeling via het ontwikkelen van modellen is dankzij de

ontwikkeling van de kunstmatige intelligentie steeds beter realiseerbaar. Ook

hier geldt dat de techniek "waardevrij" is en niet door ideologie beïnvloed kan

worden.

Consequenties voor het karakter van de universiteit

Leiden bovenstaande uitgangspunten tot een typisch "christelijke" vorm van

psychologie-beoefening die op een "christelijke" universiteit bedreven behoort

te worden? Er zijn verschillende redenen om deze vraag met "neen" of "waar-

68

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen