Vormen, vorming, gevormd - pagina 127

gen, daar het volk daaraan behoefte heeft."^

Het zedelijke verval moet bestreden worden om plaats te maken voor een gezonde,

hygiënische, ordelijke en burgerlijke woonwijze. De arbeider en zijn gezin moeten niet

langer in de woonkeuken blijven zitten, maar worden door de kleine keukens gedwongen

om in de huiskamer de maaltijd te gebruiken. Er komen aparte slaapkamers voor ouders

en kinderen (jongens en meisjes gescheiden). De schuifvensters waarbij de mensen zo

gezellig naar buiten hingen om onderling de laatste nieuwtjes uit te wisselen worden ver-

vangen door kleine raampjes. Wijdeveld, één van de bekende architecten van de

Amsterdamse School verwoordde dit als volgt: "Door de vensters hoger te plaatsen en

de ramen te verkleinen, brachten wij die arbeider in zijn nieuwe woning ertoe zijn blik

naar binnen te keren en van zijn eigen woning te genieten'". Maar ook het fraaie uiterlijk

(veel decoratie, veel kleur, plasticiteit) moet helpen om de arbeider te verheffen.

Cemeenschapszin

Betondorp werd rond de jaren twintig gebouwd als eerste tuindorp in de Water-

graafsmeer, aan de rand van de stad. Kenmerkend zijn de laagbouwhuizen met tuinen en

veel groen. De ordelijke en overzichtelijke opzet van de wijk is opvallend. De nadruk

komt opnieuw te liggen op het bevorderen van het zedelijk en cultureel bewustzijn en van

de gemeenschapszin; het dorp heeft een duidelijk centrum, de Brink, met vlak daarbij het

Gemeenschapshuis en de openbare bibliotheek. Er is geen kerk, maar ook geen kroeg.

Het gebruik van alcohol is uit den boze. In het dorp wonen veel SDAP-ers, waardoor het

de bijnaam "het rode dorp" krijgt. De dorpsgedachte komt zelfs tot uiting in straatnamen

als Veeteeltstraat, Akkerbouwstraat etcetera. Poortjes versterken het besloten karakter.

Op de hoeken, die meestal hoger zijn dan de straatwanden, zijn de winkels gehuisvest.

Licht, lucht en ruimte

In de tuinstad van de jaren zestig is de scheiding tussen wonen en werken verder doorge-

voerd. "In de Bijlmer kwinkeleren nog de nachtegalen", jubelt een folder van die tijd"

Ruime, lichte woningen omzoomd door veel groen waren nu het ideaalbeeld. Ook hier

zou de werker van zijn welverdiende rust in het weekend en 's avonds kunnen genieten.

De benamingen "slaapstad" en "groene weduwe", gebaseerd op het stereotiepe beeld

van de forensende man en de thuisblijvende vrouw, duiken op. Voor degenen die

overdag achterblijven in de wijk zijn er weinig voorzieningen als winkels, kinderopvang

of werkgelegenheid. En wanneer deze mogelijkheden er wel zijn moeten de ach-

terblijvers, doorgaans vrouwen, grote afstanden overbruggen. Reden voor vrouwelijke

ontwerpers om vanaf het eind van de jaren zeventig een feministische ontwerpvisie op

de woonwijk te ontwikkelen. Zij eisen meer voorzieningen, meer menging van wonen

en werken, beter openbaar vervoer (en dan geen metro of sneltram, maar bussen of trams

met veel haltes) en de mogelijkheid om aan huis te werken.

Bouwen voor de Buurt

Eind j aren zeventig vindt opnieuw een omslag plaats in het denken over de stad. Het falen

van het "overloopbeleid" geeft hierin de doorslag. Het zijn vooral de jonge, meer

draagkrachtige gezinnen die zich vestigen in de groeikernen in de provincie. De

doorstroming uit de oude wijken naar de tuinsteden komt niet op gang. De aantasting van

het economisch draagvlak van de stad die daar het gevolg van is, bedreigt het hoogwaar-

dige voorzieningenniveau.

125 In Amsterdam wordt in het programakkoord van 1978 voor het eerst over de "compacte

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen