Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 38

De bakens dienen te worden verzet.

J.F. Oriebeke

De confessionele organisatievorm is als breed maatschappelijk verschijnsel in

de tweede helft van de vorige eeuw ontstaan.

Het was een sociaal-maatschappelijk verschijnsel dat meer van doen had met

de emancipatie van de arbeidende klasse (of "kleine luiden", zo men wil) dan

met levensbeschouwelijke en religieuze standpunten. Wel konden kerken en

niet-kerkelijke maatschappelijke organisaties, zoals met name het socialisme,

zich gemakkelijk presenteren als de "bekisting" van wat later zou worden

aangeduid als de "zuilen". Maar de overeenkomsten in geestcsgesteldheden,

motieven en "ralisons d'etre" zijn - zeker bij terugblikken - veel opvallender

dan de religieuze en levensbeschouwelijke verschillen, welke in de ogen van de

"leden" der zuilen veeleer de essentie vormden. Persoonlijk heb ik in dit

verband de publikatie - rond 1965 - van een drietal boeken over respectieve-

lijk de roomse, de rode en de protestants-christelijke zuil beleefd als een

aardige illustratie van de opvatting dat de verzuiling meer op de emancipatie

van de "gewone man" was gericht dan op het veilig stellen van specifieke

maatschappelijke en/of godsdienstige opvattingen. Die boeken - "Het rijke

roomse leven", "Parade der mannenbroeders" en "Taaie rooie rakkers" zijn nog

steeds leuk en interessant om te lezen. Men zou kunnen zeggen dat de destijds

juiste emancipatie-oogmerken, mede gestimuleerd door de problemen rond

armoede, industrialisatie en maatschappelijke onderdrukking, thans in belang-

rijke mate gerealiseerd zijn. Machtsongelijkheid is kleiner en wordt zo goed

mogelijk door een stelsel van democratische spelregels gecontroleerd, de

meeste mensen kunnen het onderwijs krijgen waarvoor zij geschikt zijn, grote

armoede bestaat in ons land niet meer, inkomensverschillen zijn veel kleiner,

analfabetisme is zo goed als verdwenen.

Zijn er op een aantal teneinen nog ongerechtigheden, dan is bestrijding

daarvan niet afhankelijk van de beschikbaarheid van een verzuilde samenle-

vingsstructuur. Nu zou men mij kunnen tegenwerpen dat er meer vruchten van

de verzuiling zijn dan alleen emancipatie, zoals bijv. het gegeven dat we er de

VU en het bijzonder onderwijs aan te danken hebben. De verzuiling mag

verdwijnen maar het bijzonder onderwijs, inclusief een universiteit is toch een

verworvenheid, welke die van confessionele korfbal-, en voetbalverenigingen,

van vakbonden en harmonieën - om maar een paar voorbeelden te noemen -

verre te boven gaat. Gaat het bij onderwijs niet om steeds een nieuwe generatie

die opgevoed en gevormd moet worden in een christelijk -godsdienstige

traditie? Dat moet geleerd worden en opvoeders thuis willen daarbij de

ondersteuning van de school. Opvoeders willen hun eigen godsdienstige- en

36

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen