Vormen, vorming, gevormd - pagina 115

Hoofdstuk 8b Arjen Berkvens

Het zoeken naar nieuwe vormen

De anti-fascismegroep

Op 8 december 1982 lijkt er even lichte paniek uitgebroken in de studio van de NOS, waar

gestaag maar onverbiddelijk de uitslagen binnenrollen van de Tweede-Kamerverkiezin-

gen. Wat de opiniepeilingen al suggereerden wordt in de loop van de avond steeds

duidelijker, wanneer de uitslagen van de grote steden in de randstad binnenkomen. Het

Haagse Binnenhof is met een nieuwe politieke partij verrijkt; verarmd zullen de andere

partijen in koor zeggen'.

Ruim 68.000 mensen zorgen ervoor dat drs. Hans Janmaat, lijsttrekker van de Centrum-

partij, gekozen wordt in de Tweede Kamer. Duizenden mensen demonstreren op het

Binnenhof; de angst zat er flink in. Parallellen met de jaren dertig worden gemaakt. Zal

de economische crisis van de jaren tachtig zorgen voor een hernieuwde opkomst van het

fascisme? In het hele land komen anti-fascisme en anti-racismegroepen op. Ook op de

VU worden mensen actief in de bestrijding van extreem-rechts; een werkgroep bij So-

ciaal-Culturele Wetenschappen, een apart VU-comité en het Vormingscentrum brengen

het onderwerp onder de aandacht van de VU-bevolking.

Mannerphantasien

De activiteiten begonnen toen in januari 1981 het Anti-fascismekomitee SKW werd

opgericht. Aanleiding waren de activiteiten van leden van de Centrumpartij op de VU,

met name de aanwezigheid van Brookman, de (ex-) ideoloog van deze partij, als docent

van de faculteit Natuurkunde. Ook bij het Vormingscentrum kwamen activiteiten op

gang, die warm werden onthaald. Ze vulden een gat dat was ontstaan door het beëindigen

van andere activiteiten. Er werd een eigen invalshoek gezocht, de persoonlijke bele-

vingskant zou voorop staan: "De maatschappelijke angst en onzekerheid die mensen

-ook onszelf— ontvankelijk maken voor fascistische tendensen." Er werd dus niet

primair van de politieke kant van het fascisme uitgegaan. In een stencil zien we dat de

groep "wil laten zien dat ieder in zijn eigen leven met het neo-fascisme en zijn

achtergronden te maken heeft. We zoeken immers allemaal een uitweg in de huidige

beangstigende situatie en zijn allemaal gevoelig voor macht en geweld. Het is evenwel

niet onze bedoeling het fascisme terug te brengen tot een sociaal-psychologisch

probleem." En: "onze bijdrage moet (...) niet leiden tot het vergroten van angst, mach-

113 teloosheid en apathie. We willen wijzen op demokratische initiatieven die hoop geven

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen