Vormen, vorming, gevormd - pagina 47

in de wijze waarop bewegingen als Ban-de-Bom en de Pacifistisch Socialistische Partij

en talloze minder spraakmakende bewegingen de "Ideologie van het Westen", zoals Van

Benthem van den Berg (destijds nog een gevierd links intellectueel) proclameerde ^, te

vuur en te zwaard bestreden.

Die onvrede kwam eveneens tot uiting in een strijd tegen de heersende intellectuele

tradities binnen de wetenschap. De wetenschap werd ervan beschuldigd een substantieel

aandeel te leveren in de ontwikkeling van het militair-industrieel complex en dus in de

oorlogsdreiging. Dat gold niet alleen voor de natuurwetenschappen, die immers hadden

bijgedragen aan de ontwikkeling van de massavernietigingswapens, maar eveneens voor

de maatschappijwetenschappen en met name de natuurwetenschappelijke stromingen

daarbinnen. Vanuit deze sociaal wetenschappelijke tradities, zo luidde de kritiek, werd

het (meestal Amerikaans) optreden tegen bevrijdingsbewegingen in de Derde Wereld en

het optreden tegen emancipatorische bewegingen in eigen huis (zoals het studentenpro-

test tegen het Amerikaans optreden in Vietnam in Berkeley, 1967) gelegitimeerd. Vanuit

die combinatie van wetenschapskritiek en maatschappijkritiek ontstond onder studenten

vanuit uiteenlopende studierichtingen en afkomstig van beide Amsterdamse univer-

siteiten een grote belangstelling voor de Polemologie, de wetenschap van oorlog en

vrede.

De populariteit van de Polemologie in Nederland groeide in de jaren zestig dankzij het

inzicht, de inspiratie en het gezag van de eerste hoogleraar Polemologie in Nederland,

Bert Röling. Zijn televisiecursus over oorlog en vrede speelde daarin een absolute

hoofdrol. Maar wie zich wetenschappelijk wilde verdiepen in de polemologie moest naar

Groningen; op de Amsterdamse universiteiten waren daartoe geen mogelijkheden. De

Polemologiese Studiegroep Amsterdam (PSA) werd in 1968 opgericht uit onvrede

daarmee.

Het doel van de PSA was het bestuderen en bekritiseren van de ontwikkelingen binnen

de Polemologie en het uitdragen van verkregen inzichten, in theorie en praktijk. Omdat

de financiële middelen voor huisvesting en administratie ontbraken - de inkomenspositie

van studenten was destijds evenmin riant - werd dankbaar ingegaan op het aanbod van

de Disputorenraad om de PSA als werkgroep binnen de DRVU te vestigen in het pand

aan de Prins Hendriklaan 31. Om het doel te realiseren werd wekelijks op de don-

derdagavond, al dan niet ingeleid door gastsprekers, gestudeerd op teksten van anderen

(zoals Röling, Galtung, Marx, Negt) en werden door werkgroepsleden zelf gepro-

duceerde stukken besproken. Het uiteindelijke doel was de kritische vredeswetenschap

in de bolwerken van de gevestigde wetenschap aan de VU en de UvA binnen te voeren.

De Polemologiese Studiegroep bleek in een grote behoefte te voorzien. Het onder

auspiciën van de studiegroep uitgegeven Polemologies Bulletin, met daarin polemolo-

gisch relevant geachte artikelen, werd in groten getale onder geestverwanten en andere

geïnteresseerden verspreid. De meeste van die artikelen waren kritisch ten opzichte van

de heersende wetenschap. Met de toename aan kennis en inzicht groeide echter ook de

kritiek op wat toen reeds genoemd werd "de traditionele Polemologie", hoewel de

vredeswetenschap behalve aan de Rijksuniversiteit van Groningen nog nauwelijks als

academische discipline in Nederland was erkend.

Kern van het debat binnen de Polemologie eindjaren zestig was de vraag in hoeverre de

aandacht op het realiseren van "negatieve vrede" (de afwezigheid van geweld) verenig-

baar was met het realiseren van "positieve vrede" (een situatie waarin de oorzaken van

geweld zijn weggenomen). Of, anders gesteld: werkte de gewapende Oost-West vrede,

de Noord-Zuid tegenstellingen niet in de hand? Het debat daarover liep hoog op.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen