Vrij van kerk, staat en... verleden - pagina 69

opvatting wordt menselijk gedrag zowel bepaald door aanleg als door milieu,

en heeft de mens in elke situatie vrijheid van handelen. Noch aanleg, noch

milieu, noch de persoonlijke levensgeschiedenis leggen het actuele gedrag

volledig vast. Ik onderschrijf Frijda's opvatting (naar voren gebracht in verband

met zijn onderzoek naar de "laws of emotion"): geen blindelingse onder-

worpenheid, wel onderworpenheid. Frijda citeert in dit verband Spinoza:

persoonlijke vrijheid is handelen overeenkomstig je eigen wetten, in plaats van

wetten die door anderen zijn opgelegd.

Mijn mensbeeld is niet uniek "christelijk". De pretendeer niet een nieuwe

grondslag voor de psychologie-beoefening aan de Vrije Universiteit op zak te

hebben. Welke consequenties zou de "eenheid van conceptie" dan wel kunnen

hebben?

Consequenties voor het geven van onderwijs

In mijn onderwijs probeer ik de "eenheid van conceptie" aan de studenten door

te geven. Ik wijs ze erop dat ze zowel als onderzoeker als ook als hulpverlener

belangstelling en respect moeten ontwikkelen voor de mens-als-object en de

mens-als-subject. Naast theorieën op basis van empirisch onderzoek komen

dus ook case studies aan de orde (waarvan de neuropsychologie aansprekende

voorbeelden bevat). Ik benadruk de eenzijdigheid van onderzoek en hulpverle-

ning waarin een van beide aspecten achterwege blijft. Voorts probeer ik mijn

"mensbeeld" als een visie (en dus niet als een dwingend uitgangspunt) aan de

orde te stellen. In de cognitieve psychologie is het in dit verband van belang

om bij de studenten discussie en meningsvorming te stimuleren over de

houdbaarheid van de zogenaamde "sterke" claim van de kunstmatige intelli-

gentie: computers zijn niet slechts een instrument bij het onderzoek naar

menselijke kennisverwerving en kennisgebruik; een goed geprogrammeerde

computer is een brein zoals het menselijk brein, met alle mogelijkheden van

begrip en andere cognitieve toestanden die daarbij behoren. Ik wijs dus een

strikt fysicalistische opvatting van de mens af, en probeer in gesprekken met

(gevorderde) studenten de kenmerken en beperkingen van het fysicalistische

standpunt aan de orde te stellen.

Consequenties voor het verrichten van onderzoek

Theorievorming

Het boven geschetste mensbeeld geeft richting aan de theorievorming. Het is

uitermate nuttig om onderzoek te doen naar gedrag dat sterk door wetmatighe-

den beheerst wordt. Het al eerder genoemde onderzoek van Frijda naar de

wetmatigheden, waaraan emotioneel gedrag beantwoordt, is een voorbeeld.

Onderzoek naar de werking van neurale netwerken, waarmee bepaalde soorten

67

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen