Vormen, vorming, gevormd - pagina 31

voorafgaande jaren. Dat schiep verplichtingen die echter zelden werden erkend, laat

staan waar gemaakt. Treffend verwoordde Roscam Abbing het protest van die dagen:

"Hoe meer welvaart wij creëren, des te schandelijker wordt het dat die welvaart zo slecht

verdeeld is. Hoe meer wij technisch organisatorisch kunnen, des te onaanvaardbaarder

is het dat wij onmachtig zijn of lijken te zijn tegenover werkelijk grote noden. Hoe meer

wij mondige mensen zijn, des te schuldiger zijn wij als wij niet verantwoordelijkheid

willen dragen, krijgen of zelfs vergen voor de maatschappij zoals die is en zoals die moet

worden." "

Er was, met name onder studenten, een algemeen gevoel dat wetenschap en technologie

zoals die zich ontwikkelden, te kort schoten in de aandacht voor en het verhelpen van de

noden van deze wereld. Sterker nog, volgens velen werd zelfs het tegendeel bewerkstel-

ligd. Niet voor niets zag Herbert Marcuse zich, tot zijn verbazing en verbijstering, uit-

geroepen tot het idool van de generatie van '68, op grond van zijn studie One Dimen-

sional Man uit 1964. In zijn inleiding verwoordde hij op magistrale wijze de gevoelens

van de studentengeneratie van '68. In een staccato-achtige stijl stelde Marcuse hier de

westerse veiligheid en welvaart aan de kaak als factoren van onveiligheid, winstbejag en

onderdrukking en het gedrag van de westerse mens als hypocrisie en zelfcensuur:

"Doet de dreiging van een atoomramp waardoor het menselijk ras vernietigd zou

kunnen worden niet tevens dienst om juist die krachten te beschermen die dit gevaar doen

voortbestaan? Het onderzoek in de hedendaagse industriële samenleving naar de

mogelijke oorzaken van zulk een ramp wordt in de schaduw gesteld door de pogingen

haar te voorkomen. Deze oorzaken worden nog steeds niet met name genoemd, nog

steeds niet aan de kaak gesteld, nog steeds niet aangevallen door het grote publiek,

omdat de overduidelijke dreiging van buitenaf de voorrang krijgt - voor het Westen die

van van het Oosten, voor het Oosten die van het Westen. (...)

Zodra we trachten een verband te leggen tussen de oorzaken van dit gevaar en de manier

waarop de samenleving wordt georganiseerd en zelf haar leden organiseert, staan we

onmiddelijk voor het feit, dat een hoog-industriële samenleving rijker, groter en beter

wordt zolang zij het gevaar laat voortbestaan. De defensieve strcutuur maakt het leven

voor een groot aantal mensen eenvoudiger en breidt de heerschappij van de mens over

de natuur uit. Onder deze omstandigheden is het voor onze massa-media niet moeilijk

particuliere belangen aan de man te brengen als waren zij de belangen van alle

verstandige mensen. De politieke behoeften van de samenleving worden individuele

behoeften en verlangens, de bevrediging ervan bevordert het zakenleven en het alge-

meen welzijn en het geheel schijnt de Redelijkheid zelve te zijn.

En toch is deze samenleving in haar geheel irrationeel. Haar produktiviteit heeft een

vernietigende uitwerking op de vrije ontwikkeling van de menselijke vermogens en

behoeften; haar vrede wordt in stand gehouden door constante oorlogsdreiging; haar

groei is afhankelijk van de onderdrukking der werkelijke mogelijkheden de strijd om het

bestaan te pacificeren. - individueel, nationaal en internationaal." **

Kritiese Universiteit

In het witboek werden de doelstellingen van het studenten-vormingswerk in maatschap-

pijkritische zin aangescherpt. De feitelijke formulering leunde sterk op de taakstelling

van de Kritiese Universiteit, een universiteit die zou moeten functioneren als "geweten

van de maatschappij". Het idee is waarschijnlijk het eerst ontwikkeld in Duitsland. In de

brochure Kritische Universitat (Berlijn 1967) werd de taak ervan samengevat in drie

29 korte formules:

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen