Vormen, vorming, gevormd - pagina 32

• Een voortdurende kritiek op het universitaire bedrijf en praktische studiehervor-

mingen.

• Intensivering van de politieke praxis op verschillende terreinen met behulp van

wetenschappelijke analyses.

• Voorbereiding van studenten op de praktijk van een voortdurende kritiek op

wetenschap en samenleving in hun toekomstige beroep.''

Ook in deze vorm waren de twee aspecten van het vormingswerk, persoonlijke ontplooi-

ing en maatschappelijke verantwoordelijkheid echter nog traceerbaar. Maar het accent

verschoof: van "het wekken van belangstelling voor de ethische aspecten van de beoe-

fening en toepassing van de wetenschap" naar "het voorbereiden op de praktijk van

permanente en fundamentele kritiek op wetenschap en samenleving". In 1970 vatte het

bestuur zijn beleid pregnant in één zin samen: "Het beleid van de DRVU is gericht op

het tot stand brengen van maatschappelijke veranderingen". ^" Daarmee werd Nijks

definitie van het vormingswerk feitelijk omgedraaid: niet langer stond voorop de ont-

plooiing van het "authentieke, persoonlijke leven" leidend tot aanvaarding van maat-

schappelijke verantwoordelijkheid, maar het werken aan maatschappelijke verandering,

die zou leiden tot persoonlijke ontplooiing.

Hoe goed ook bedoeld, deze opvatting was niet ongevaarlijk. Ook in Nijks visie op het

vormingswerk werd een verband gelegd met maatschappelijke veranderingen, waar hij

het vormingswerk een noodzakelijke voorwaarde noemde voor verdergaande democra-

tisering. ^' Maar hij liet het persoonHjk ontplooide individu in principe alle ruimte voor

een eigen creatieve invulling daarvan. In de benadering van de Disputorenraad school

daarentegen het gevaar van onderschikking van de individuele ontplooiing aan een be-

paalde maatschappelijke verandering. Op deze wijze zette het bestuurde deur op een kier

voor datgene waar het vormingswerk juist tegen opkwam: indoctrinatie, manipulatie en

ideologisering. Een gevaar waaraan men zich blijkens de geschiedenis van de Raad

nadien niet geheel heeft kunnen onttrekken.

Praktische uitwerking

De maatschappijkritische oriëntatie miste op de praktijk van het studenten-vormings-

werk haar uitwerking niet. Op uiteenlopende manieren werd in de programma's van de

Disputorenraad over de periode 1968-1970 het thema van "de universiteit als geweten

van de samenleving" geconcretiseerd. ^

Bij de gesprekskringen, nog altijd het hoofdbestanddeel, kwam dit thema tot uitdrukking

door een groter aanbod van politieke en maatschappijkritische onderwerpen en een kriti-

sche toonzetting ten opzichte van westerse, politieke opvattingen, vooral inzake de

Derde Wereld, oorlog en vrede en de DDR. Belangrijke thema's uit de tijd waren:

Marcuse, Bloch, Marx, Galbraith, wetenschapsethiek, revolutie en - voor het eerst in

1969 - natuurbehoud.

Niet alleen de thematiek veranderde, ook de werkwijze werd aangepast. Een nieuwe

vorm van werken deed zijn intrede: projectgroepen, een combinatie van studie en actie,

met als doel iets tot stand te brengen, iets te veranderen aan de universiteit, in de politiek

of in andere maatschappelijke verbanden. Vaak beperkte het project zich tot de

universiteit en was de actie gericht op het verwerven van een vaste plaats voor vakken

als maatschappijkritiek, polemologie en vakethiek in de onderwijsprogramma's van alle

faculteiten. Het was overigens te verwachten dat realisering van deze plannen op termijn

de maatschappij niet geheel onberoerd zou laten.

Drie overkoepelende projecten, waarin meerdere projectgroepen waren ondergebracht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen