Medische psychologie - pagina 166

164 Lindeboom

die waren onderzocht met behulp van gestandaardiseerde tests. Wil men bijvoorbeeld

iets te weten komen over de functie van de linker frontaalkwab, dan vergelijkt men het

gedrag van patiënten met links-frontale lesies met enerzijds dat van gezonde

controles en anderzijds patiënten bij wie andere hersendelen zijn beschadigd. In de

afgelopen decennia opnieuw is de top-down benadering echter opnieuw tot bloei

gekomen, dankzij het ontstaan van nieuwe stromingen zoals de neurolinguistiek en de

cognitieve neuropsychologie. Bij deze disciplines is veel van het oude associationisme

terug te vinden, zij het dat de schema's van onderling verbonden centra zijn

vervangen door 'box-and-arrow' modellen. De wijze waarop een functie ontregeld kan

raken is belangrijk voor de ontwikkeling van deze modellen, en de bestudering van

bijzondere gevallen neemt daarom ook hier een belangrijke plaats in. Een voorbeeld

hiervan is het onderzoek naar leesprocessen. Vermoed werd dat woorden normaliter

op twee manieren kunnen worden gelezen, enerzijds door ze om te zetten in klank

(fonologische route), anderzijds door een rechtstreeks begrip van het woordbeeld

(lexicale route). Bewijs hiervoor is te vinden in het feit dat er patiënten zijn die slechts

op één van beide manieren kunnen lezen; in het eerste geval blijkt het onmogelijk om

woorden te lezen die niet voldoen aan normale spellingsregels, in het tweede om niet

bestaande woorden te lezen. Uitvoerig onderzoek van patiënten met deze, en andere,

stoornissen hebben geholpen om de verschillende aspecten van het leesproces

verder in kaart te brengen.

Het semantisch geheugen

Een ondenwerp dat tegenwoordig volop in de belangstelling staat is het semantisch

geheugen. Deze term is ontleend aan een door Tulving^ voorgestelde tweedeling van

het lange-termijn geheugen. Enerzijds is dat het episodisch geheugen, waarin we -

aan tijd en plaats gebonden - persoonlijke herinneringen en ervaringen bewaren;

anderzijds het semantisch geheugen, waarin begripsmatige kennis is opgeslagen, los

van de context waarin het is geleerd. Het episodisch geheugen is te vergelijken met

een dagboek, het semantisch geheugen eerder met een encyclopedie. Lang niet al

deze kennis is noodzakelijk, en veel ervan kunnen we met een gerust hart in de

boekenkast bewaren. Niettemin is het semantisch geheugen tot op zekere hoogte

onontbeerlijk, want al ons denken is gebaseerd op onderscheiding, en we zouden

niets kunnen beginnen zonder een elementair stelsel van definities dat betekenis

verleent aan woorden en dingen. Ongetwijfeld wordt dit centrale gedeelte - het

zogenaamde Lexicon - vertegenwoordigd door een enorm neuronaal netwerk; over de

opbouw daarvan tasten we echter grotendeels in het duister.

Van een semantisch probleem is sprake wanneer iemand alledaagse woorden of

objecten niet kan thuisbrengen. Hierbij ligt de oorzaak veelal niet in een werkelijk

verlies van kennis, maar in een blokkering van toegangswegen naar het lexicon vanuit

de taal of waarneming. Bij de bovengenoemde patiënten met leesstoornissen kan een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen