Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 42

30 A.TH. VAN 0EURSEN

roeping op de gereformeerde synode van 1892. Is dat de nationale plicht,

dan wijzen de stellingen van 1895 een weg die men daartoe zal kunnen

bewandelen. Misschien blijkt hij onbegaanbaar, maar zolang niemand

een betere heeft aangegeven kan men deze althans beproeven.

De Vrije Universiteit heeft het plan echter laten liggen. RuUmann

zwijgt er over dat een concrete uitwerking van Kuypers welomschreven

program na 1895 door niemand is gegeven. In plaats van dat te erkennen

doet hij alsof het met de Vrije Universiteit en haar beginselen wel in

orde is. Hij blijft het woord calvinisme gebruiken, zoals we bij voorbeeld

van Rutgers lezen, dat hij 'een school gevormd heeft van stoere calvinis-

ten' (119). Maar de zichtbare oogst is ten hoogste een armvol détails,

onvoldoende om Rullmanns stelling te rechtvaardigen, dat er tweeërlei

wetenschap bestaat, die van het geloof en die van het ongeloof (202).

Vervolgen we dus Woltjers spoor door het gedenkboek van RuUmann

heen, dan moeten we bekennen dat de schetsmatige formulering die

Woltjer in 1905 van de tegenstellingen heeft gegeven, in 1930 nog niet

breder of dieper werd verstaan. Tussen de regels door lezend, conclu-

deren we dus, dat de Vrije Universiteit haar wezenlijke doelstellingen in

de tweede kwart eeuw van haar bestaan niet dichter heeft benaderd in de

weg van de wetenschapsbeoefening. Dat is tenminste wat RuUmann ons

vertelt. Heeft hij gelijk, dan zou het de duidelijkheid gediend hebben

indien hij dat zelf had uitgesproken.

Die duidelijkheid was men zeker verplicht aan de beoogde lezers. Het

gedenkboek van 1930 is niet bestemd voor de wetenschap, maar voor de

zogenaamde achterban, het gereformeerde volksdeel. De verbondenheid

met de gemeente is bij RuUmann minder dan bij Woltjer een apart

thema, maar het is wel de achtergrond waartegen hij schrijft. De Vrije

Universiteit heeft in zijn visie een grotere taak dan alleen het weten-

schappelijk bedrijf in stand te houden, en zo zagen het ook de mannen

die destijds leiding en richting moesten geven. Natuurlijk is het goed

naar meer inkomsten te streven, zei A.W.F. Idenburg in de jaarver-

gadering van de Vereniging in 1921. Maar de juiste manier om te

blijven in de eerste liefde, en de gebeden te vermenigvuldigen, is het

grote doel na te jagen: 'de grootmaking van Gods naam onder ons volk'

(71).

Was dat' het doel, dan moest dat ook de maatstaf zijn bij de keuze van

de middelen. De jaren twintig brachten twee geruchtmakende inciden-

ten. Studenten speelden het toneelstuk 'Saul en David' van Querido. Vier

docenten kozen in 1926 de zijde van Geelkerken, toen die met de synode

van de gereformeerde kerken in conflict kwam over de uitleg van het

scheppingsverhaal. Kunnen we beide gevallen gebruiken ter toetsing

van Idenburgs ideaal?

Voor de zaak van de vier docenten werd een commissie ingesteld, die

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen