Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 133

WETENSCHAP EN UNIVERSITEIT IN EEN CULTUURLOZE TIJD 121

keling. Met verschillende voorbeelden illustreert de auteur zijn visie dat

deze twee elkaar voortstuwen in een steeds snellere spiraalbeweging.

Alle moderne techniek maakt gebruik van eerder gevonden fundamen-

tele wetenschappelijke kennis, zij het met een zekere vertraging, terwijl

omgekeerd het voortgaande wetenschappelijk onderzoek zonder enige

vertraging de nieuwste resultaten van de techniek gebruikt (Casimir

1992, 347). Terwijl Casimir verwacht dat de meeste natuurkundigen en

technici het wel ongeveer met hem eens zullen zijn, is hij zich ervan

bewust dat uit de hoek van historici, sociologen en andere beoefenaren

van de sociale wetenschappen hem zal kunnen worden tegengeworpen

dat zijn analyse geen rekening houdt met de invloed van de maat-

schappij op wetenschap en techniek. Hij erkent deze bezwaren. Behalve

over de spiraal van wetenschap en techniek, zou men volgens hem ook

nog kunnen spreken over een economie-techniekspiraal.'' Maar toch laat

de ontwikkeling van wetenschap en techniek zich, aldus Casimir (1992,

350), vrij goed los van de laatste beschrijven als een bijna autonoom

mechanisme. Er blijkt immers nauwelijks onderscheid te bestaan tussen

landen met zeer uiteenlopende socio-economische omstandigheden,

terwijl ook ideologische verschillen tussen personen nauwelijks relevant

zijn. De voortgang van de wetenschap-techniekspiraal kan worden

begunstigd of vertraagd door regeringsmaatregelen, door oorlogen, door

revoluties, maar het wezen van de voortgang wordt daar niet door

beïnvloed. En dat betekent volgens Casimir (1992, 353) dat de vraag wie

de spiraalbeweging in de hand heeft maar één antwoord kan hebben:

niemand.

Een ieder begrijpt—en natuurlijk Casimir zelf ook—dat hier een zeer

verreikende conclusie wordt getrokken die eerder het begin van een

discussie inluidt dan het einde ervan betekent. En hoewel Casimir direct

op de genoemde conclusie laat volgen dat hij hiermee zijn boek zou

kunnen besluiten, is zulk spreken een vaker gebruikte stijlfiguur waar-

mee een auteur de aandacht van zijn lezers nog eens extra wil prikkelen.

In plaats dat er een dikke punt kan worden gezet, gaat het er dan juist om

spannen en kan men elk ogenblik verwachten dat het hoge woord er

uitkomt. Ik meen dat dit bij Casimir (1992, 354) een kleine bladzijde

verder gebeurt. Daar lezen we: "In mijn jongere jaren liepen mijn

collega's en ik luchthartig heen over de mogelijkheid van maatschap-

pelijke consequenties van ons werk. Die fout wil ik niet opnieuw maken,

ik wil niet zoals een Engelse dichter het uitdrukte, 'de dwaasheid van

mijn jeugd verlengen tot schande voor mijn oude dag'." In de laatste

bladzijden van het boek die op deze ontboezeming volgen maakt Casimir

zijn lezer deelgenoot van twijfels en zorgen die bij hem leven over de

toekomst van onze samenleving. Men zou haast denken dat de hier-

voor geciteerde woorden van Pauli, vijftig jaar eerder tegenover hem

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen