Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 162

150 R. VAN WOUDENBERG

(bijv. van het licht), valt het te verwachten dat een bepaalde schaduw-

vorm zal optreden. Aldus is het fenomeen van deze schaduw verklaard.

Het kenmerk van dergelijke wetenschappelijke verklaringen is dat

daarin geen beroep wordt gedaan op intenties of handelingen van een

persoonlijke actor. Nu lijkt het evident dat er allerlei fenomenen niet

verklaard kunnen worden wanneer niet een beroep wordt gedaan op

intenties en handelingen. Wanneer ik de vraag stel: 'waarom ligt dit

boek op mijn buro', dan kan het verklarende antwoord daarop luiden:

'Viktor heeft het daar neergelegd (want hij wil graag d a t j e het leest)'.

Omdat de verklaring van dergelijke fenomenen een beroep doet op

intenties en handelingen van een persoonlijke actor, kan men, met

Swinburne, (1990, 32-35) een dergelijke verklaring een 'personal expla-

nation', een persoonlijke verklaring noemen.

De karakterisering van deze beide typen van verklaring kan nog

preciezer gemaakt worden. Voor mijn doel is dat echter niet strikt nood-

zakelijk. Bovendien ga ik er, zonder dat hier te beargumenteren, van uit

dat persoonlijke verklaringen van een radicaal ander type zijn dan

wetenschappelijke verklaringen. Deze twee typen zijn niet tot elkaar

herleidbaar. >' Dit onderscheid hangt samen met het onderscheid dat in

de Angelsaksische filosofie wordt gemaakt tussen tweeërlei type van

veroorzaking: tussen 'event causation' (daarop wordt een beroep gedaan

in wetenschappelijke verklaringen) en 'agent causation' (hierop wordt

een beroep gedaan in persoonlijke verklaringen).

Welnu, in de natuurwetenschappen worden geen persoonlijke ver-

klaringen van fenomenen gegeven. En aangezien er fenomenen zijn

die niet (goed) verklaard kunnen worden door wetenschappelijke ver-

klaringen (zoals het feit dat Bush in 1991 het leger van Saddam Hussein

niet volledig ontmanteld heeft; of het feit dat Wittgenstein niet langer

hoogleraar in Cambridge wilde blijven; of het feit dat sommige mensen

zich met liefde en volledig toewijden aan zieken en zwakken en dat in

onvoorstelbaar moeilijke omstandigheden) vindt de wetenschap, voor-

zover gekenmerkt door het geven van wetenschappelijke verklaringen,

hier een grens.

Betekent dit nu dat fysische fenomenen restloos verklaard k u n n e n

worden door wetenschappelijke verklaringen? Dat lijkt twijfelachtig. Het

is een fenomeen in (of eigenschap van) de fysische werkelijkheid, zo zei

ik al, dat ze een ordelijke structuur heeft. De fysische werkelijkheid

vertoont een kenmerkende schering en inslag, een bepaald patroon. Kan

deze ordelijke gestructureerdheid zelf nog op wetenschappelijke wijze

worden verklaard? Dat lijkt niet mogelijk te zijn. Immers, zo zagen we in

paragraaf (6)-iii, de wetmatigheid van de werkelijkheid is een voor-

onderstelling in iedere wetenschappelijke verklaring en kan zelf niet op

wetenschappelijke wijze verklaard worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen