Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 107

DE VELE "OPVOEDINGEN" 95

Ricoeur is eveneens in eerste aanleg gericht op heterogene ervarin-

gen, in de sterke betekenis van tegenstrijdige, onverenigbare ervaringen.

Daarvan getuigt al zijn definitie van een 'plot' van een verhaal, of, juister,

aangezien hij het ontwerpen van een plot als een activiteit beschouwt,

zijn omschrijving van "emplotting": "Ik zal de operatie 'emplotment' kort

definiëren als een synthese van heterogene elementen".'-'' De notie van

de dynamische voortstuwing van moment naar volgend moment, ken-

merkend voor de traditionele zienswijze op de totstandkoming van de

plot,''* is bij hem verdwenen. De mens wordt dus echt in eerste instantie

met zijn heterogene ervaringen alleen gelaten en er is niet aanstonds

hulp voorhanden. Het valt nu sterk op, hoezeer ook Ricoeur is geïnteres-

seerd in het proces van canonisering. Hij vangt aan, zoals gezegd, bij de

heterogeniteit der ervaring en stelt dat de Thora, noch het verhaal over

het leven van Jezus, zoals verteld door de evangelisten, een verhaal der

verhalen, ofwel, een metaverhaal is. Dat zou namelijk betekenen, dat zij

zijn ontworpen op basis van een 'superpiot' en daar gelooft Ricoeur in het

geheel niet in. De 'plot der plotten' dat het idee van de ene mensheid en

de ene geschiedenis kan evenaren, bestaat naar zijn oordeel niet.'^ Dat

zou immers een filosofie der geschiedenis impliceren en niet een ver-

haal. Het evangelie, aldus Ricoeur, is ons dan ook in viervoud overge-

leverd.'^ Wel een bewijs, dat een echt verhaal totaliserend is, gericht op

vermeerdering van zin en betekenis; en niet totalitair. Dat verhaal wordt

door de geschiedenis voorgedragen en, hoewel gecanoniseerd, blijft het

open voor interpretatie-op-interpretatie. Zo wijst Ricoeur, om een voor-

beeld te noemen, op het exodus-motief als een 'plot' die een mens en een

gemeenschap krijgen aangereikt als een voorstel dat de mogelijkheid in

zich bergt om de eigen ervaringen te interpreteren.

Het primaire en secondaire protestants-christelijk opvoedingsmilieu,

huisgezin en school dus, werden steeds gekenmerkt door een levendige

vertel- en voorleescultuur; ook en vooral met betrekking tot de godsdien-

stige opvoeding. Jeugdigen en aanvankelijk-volwassenen laten zich ech-

ter niet langer vertellen en voorlezen. Zij doen hun eigen, heterogene

levenservaringen op, maar de beschouwingen van Bruner en Ricoeur

tonen aan, dat een zinvol ontwerp van het eigen levensverhaal noodzake-

lijkerwijs blijft georiënteerd aan het gecanoniseerde verhaal; op straffe

anders tot een hopeloos subjectivisme te vervallen dat kind en jeugdige

in eenzaamheid achterlaat.

Dat is niet een boodschap die specifiek de omgang met studenten der

Vrije Unversiteit aangaat; wel een heenwijzing naar een pedagogische

noodzaak als zodanig.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen