Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 165

WAT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GRENZEN? 153

Wetenschap aan de VU

Wat is nu de betekenis van het bovenstaande voor de bezinning op het

bijzondere karakter van de Vrije Universiteit? Allereerst zij opgemerkt

dat de VU een bepaalde interesse, een bepaald belang heeft bij (de juiste

explicaties van) onze stelling juist wegens haar bijzonder karakter. Aan

de VU is aan deze stelling dan ook herhaaldelijk aandacht besteed.'-'' Het

is niet onjuist om te zeggen dat velen aan de VU zich aangetrokken

hebben gevoeld door het woord van Immanuel Kant uit de Kritik der reinen

Vemunft: "Ich musste (...) das Wissen aufheben um zum Glauben Platz zu

bekommen". (Vorrede zur zweiten Auflage, B XXX) Kant heeft betoogd

dat aan het wetenschappelijk weten ("Wissen") bepaalde grenzen eigen

zijn en wel zodanige dat er ruimte is voor het geloof in God en ook voor

de moraal. Wanneer men zich realiseert dat 'in naam van de weten-

schap' van alles is beweerd dat zeker op het eerste gezicht lijnrecht ingaat

tegen hetgeen christenen dierbaar is, en in strijd lijkt met de morele

ervaring, is het niet meer dan gepast zich rekenschap te geven van de

competentie van de wetenschap. Een evenwichtige wetenschapsbeschou-

wing kan ons behoeden voor zowel een naïeve overschatting als een

ongefundeerde onderschatting van de wetenschap. Ziet men eenmaal de

grenzen van de wetenschap, dan kan men de verwachtingen omtrent

haar daarop afstemmen. Ziet men eenmaal hoe lang de polsstok is, dan

weet men hoever men kan springen.

Concluderend en samenvattend maak ik nog drie opmerkingen. (1)

Men kan spreken van 'grenzen' voor kennis heel in het algemeen, van

'grenzen' voor wetenschap in het algemeen en van 'grenzen' voor

natuurwetenschappelijke kennis. Een stelling die ik in het bovenstaande

heb verdedigd, is dat de grenzen van natuurwetenschappelijke kennis

niet samenvallen met de grenzen voor kennis in het algemeen (zie de

tweede paragraaf bij (1) en (4)). Er is kennis van sommige onderwerpen

mogelijk, die niet het product is van natuurwetenschappelijk onderzoek.

Zo is er, naar de overtuiging van de meeste christenen, kennis mogelijk

van God en van bepaalde morele waarheden, hoewel deze valt buiten de

competentie van de wetenschap. Het is van betekenis onszelf op de VU

hier steeds aan te herinneren. Daarom is het 'waarden en n o r m e n '

project van de rector ook alle aandacht en inzet waard.

(2) Datgene wat we (menen te) weten op een wijze die buiten de com-

petentie van het natuurwetenschappelijk onderzoek valt, kan wezenlijk

betekenis hebben voor de wijze waarop men het wetenschappelijk onder-

zoek gestalte geeft. Nicholas Wolterstorff bepleitte ooit dat dergelijke

kennis zou moeten functioneren als 'control belief. Zo schrijft hij o.a.:

Everyone who weighs a theory has certain beliefs as to what constitutes an

acceptable sort of theory on the matter under consideration. We can call

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen