Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 152

140 R. VAN WOUDENBERG

Stelling dat wetenschap grenzen heeft, na te gaan, dan dient onder

'wetenschap', tenzij uit de context anders blijkt, naiMwrwetenschap te

worden verstaan.'

Grenzen van de wetenschap

Naar ik meen kan men de stelling dat de wetenschap grenzen heeft op

ten minste negen manieren uitleggen (die elkaar niet uitsluiten, zoals

zal blijken).

(1) Wetenschap heeft (o.a.) tot doel het verwerven van kennis. Wie

wetenschap beoefent wil (o.a.) kennis verwerven. We hebben echter - h e t

is haast een open deur, maar dan wel een waarvan we te vaak vergeten

dat hij open staat- ook veel kennis die we niet verworven hebben binnen

de kaders van de wetenschap. Er is veel waarvan we kennis hebben,

zonder dat de wetenschap daaraan te pas komt. De voorbeelden liggen

voor het oprapen: we weten dat de wereld ouder is dan 25 jaar, we weten

dat al onze generatiegenoten uit ouders geboren zijn, we weten dat

niemand langer is dan hijzelf. En wanneer ik overschakel naar de eerste

persoon enkelvoud dan kan ik zeggen dat ik weet dat ik nu voor het

beeldscherm van een computer zit, dat ik een milde pijn in mijn linker

enkel heb, dat ik gisteren in Amsterdam ben geweest, dat eerlijkheid

beter is dan oneerlijkheid, dat men niet een ander pijn mag doen enkel

en alleen omdat men daar zelf plezier aan beleeft en duizend dingen

meer. Dergelijke kennis heeft (vrijwel) ieder mens; het karakteristieke

ervan is dat de wetenschap bij de verwerving ervan geen rol speelt. En dit

is dan de eerste betekenis die men aan de stelling dat de wetenschap

grenzen heeft, zou kunnen geven: er is veel wat we weten, of waarvan we

kennis hebben, zonder dat de wetenschap daarin een rol speelt."^ We kunnen die

kennis nog iets nader specificeren: het is kennis die het product is van

zulke kenvermogens ('faculties', zoals de Britse filosofen plachten te

zeggen) als: zintuiglijke perceptie, het geheugen, de rede, het geloof aan

het getuigenis van andere mensen, morele intuïtie etc.

Het is duidelijk dat wanneer men onze stelling aldus interpreteert, de

kernkwestie daarbij is: mogen we zeggen dat we datgene wat de

genoemde kenvermogens ons ingeven ook werkelijk kennis is? Er zijn

sceptici die hebben gezegd dat dit niet het geval is. Volgens sommigen

van hen kunnen we niet weten of de zintuiglijke perceptie betrouwbaar

is, en dus van geen enkele bewering die gebaseerd is op zintuiglijke

waarneming zeggen dat zij waar of zeker is. Misschien dat deze of gene,

de scepticus gehoord hebbende, zal zeggen: inderdaad, op basis van

zintuiglijke perceptie verwerven we geen kennis, hooguit een 'mening'

('doxa'), die op den duur geëlimineerd zal worden door de wetenschap;

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen