Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 131

WETENSCHAP EN UNIVERSITEIT IN EEN CULTUURLOZE TIJD 119

kernraoment is geworden van die levenswijze zelf en de macht van

tradities en bindende kaders sterk is afgenomen. In een wereld die door

ontgrenzingen en ontgrendelingen volkomen open is komen te liggen,

manifesteert zich een wervelende veelheid van culturele vormen en

menselijke handelingspatronen die voortdurend ook weer oplossen en

in nieuwe uitkristalliseren. Een opvallend voorbeeld hiervan is de ver-

anderlijke pluraliteit aan hedendaagse leefstijlen en het vermogen van

met name vele jongeren om schijnbaar moeiteloos van de ene naar de

andere leefstijl te switchen, soms zelfs op éénzelfde dag. Zo kan iemand

doordeweeks zich voor zijn werk in een keurig pak steken en in het

weekeinde opgaan in een of andere subcultuur en bijvoorbeeld kiezen

voor de leefstijl van een groep motorrijders.

Achter de buitengewoon beweeglijke toestand van onze cultuur,

waarin alles permanent in verandering is en morgen de wereld er weer

heel anders uitziet dan gisteren, schuilt de dynamiek van wetenschap en

techniek. Deze twee machten beperken zich niet tot onze materiële

leefomgeving, maar grijpen ook in op het geestelijk milieu en de wijze

waarop de moderne mens de wereld ervaart. En hoewel het verhaal over

de verstrengeling van het duo wetenschap en techniek al vele malen is

verteld (zie b.v. Boeker 1975), raakt men toch opnieuw onder de indruk

als men gaat luisteren naar iemand die persoonlijk jarenlang in een

leidinggevende rol bij de ontwikkelingen betrokken is geweest. In ieder

geval geldt dit voor het levensverhaal van de vooraanstaande Neder-

landse fysicus Casimir die in de jaren dertig werkte en studeerde bij

enkele coryfeeën uit die tijd. In zijn boek, Het toeval van de werkelijkheid:

een halve eeuw natuurkunde (1992), slaagt Casimir erin 400 pagina's lang de

lezer te boeien met zijn verslag van de enorme ontwikkelingen in de

natuurkunde van onze eeuw en van zijn ervaringen gedurende enkele

decennia als researchleider van het Philips Natuurkundig Laboratorium.

Verderop wil ik nog andere zaken uit genoemd boek naar voren

halen, maar eerst dit. Na zijn promotie in Leiden in november 1931 gaat

Casimir eerst een tijdje werken in Berlijn en weer een klein jaar later,

in september 1932, vertrekt hij naar Zurich waar hij assistent wordt van

de latere Nobelprijswinnaar Pauli. Uit zijn verslag over deze periode van

ongeveer twee jaar blijkt hoe zulke intensieve persoonlijke contacten

iemand het hele verdere leven bij kunnen blijven, juist ook als het zaken

betreft die niet direct met het vak te maken hebben, maar heel de

concrete mens betreffen en de toekomst van de cultuur. Zo vertelt hij de

anekdote dat hij op een avond met Pauli van het instituut naar huis

wandelt, nadat ze bij een van diens collega's wijn hadden zitten drinken.

Door de wijn wat mededeelzamer dan gewoonlijk, vertrouwt Pauli zijn

ongeveer tien jaar jongere medewerker toe: "We leven in een eigen-

aardige tijd, in een cultuurloze tijd. Het christendom heeft zijn greep op

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen