Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 85

CULTUUROMSLAG AAN DE VU 73

christelijke visie verstreken is—een conclusie die bij Wolterstorff door-

schemert en die Brinkman, in zijn eerder genoemde openingsrede, in

feite trekt. Naar mijn bescheiden mening had de gewraakte eenzijdig-

heid minder te maken met de wereldbeschouwelijke uitgangspunten als

zodanig dan met de neiging de betekenis ervan te overschatten, zodat de

eigen structuur van de wetenschappen onderbelicht bleef. Ik zie dan ook

geen reden geringschattend te doen over het 'VU-ideaal'. Met de over-

tuiging dat de wereld Gods schepping is, in plaats van uit blind toeval te

zijn voortgekomen, en het vertrouwen dat de waarheid uiteindelijk

verduistering en leugen uitdrijft, heeft de VU nog altijd een leidraad in

h a n d e n waarvan in de wetenschapbeoefening alleen maar goeds te

verwachten valt.

Wending naar het postmoderne

Welke uitwerking geeft een postmodern denker als Lyotard aan het

dissensus-beginsel? De uitkomst stelt teleur. Omdat het ontbreekt aan een

overtuiging die als leidraad kan dienen, komt er geen integratie tot

stand. De tegenstellingen, die zoals we zagen, reeds op het basale niveau

van taalhandelingen worden gelokaliseerd, blijven onverzoend liggen.

Zijn favoriete beeld is dat van een eilandenrijk, waarbij de verschillende

soorten ('families') van taaizinnen—beschrijvende, gebiedende, veron-

derstellende, enz.—de eilanden vormen, met slechts een enkel scheepje

dat de noodzakelijke verbindingen onderhoudt.'"' Met recht kan deze

filosofie minimaal heten. Ergens vergelijkt hij zijn bezigheid met het

aanbrengen van graffiti op de muren van het nieuwe babyion, de grote

stad van de media. In hetzelfde verband trekt hij een vergelijking met

'minimal art' (Lyotard 1992).

Eén en ander wordt gemakkelijk verkeerd begrepen: de weigering

normale communicatie aan te gaan (dat is inderdaad het geval!) lijkt

voort te komen uit een cynisme dat nergens in gelooft en dan ook bij

voorbaat geen poging doet de ander te bereiken. Ik meen dat er een

andere beweegreden achter steekt, nl. een hyper-ethische achterdocht

tegen wat het leven gelukkig of zinvol heet te maken.'^ Behalve dat de

grote vertellingen ongeloofwaardig zijn geworden in het licht van de

trauma's van de recente geschiedenis, van de gaskamers van Auschwitz

tot de gebeurtenissen op het grote plein van Beijing, bestaat er ook een

morele noodzaak wereldbeschouwingen en soortgelijke verhalen de rug

toe te keren. Deze hebben zijns inziens altijd als excuus gediend: "ik

moest dit doen omdat kerk, volk, vaderland of partij het wilde ..", enz.

Met zijn leer wil hij zand strooien in deze afwentelingsmechanismen

en de vluchtwegen blokkeren. Ik proef op de achtergrond—ook al zegt hij

het niet met zoveel woorden—een ethisch motief: het leven zo illusie-loos

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen