Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 157

WAT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GRENZEN? 145

wetenschappehjk onderzoek als vanzelf worden geëlimineerd. Ze wor-

den niet beantwoord, ze verdwijnen eenvoudigweg. Dat is althans de ver-

wachting van Paul Churchland, die zijn filosofie betitelt als "eliminative

materialism".'' Verwachtingen zijn natuurlijk gemakkelijker gewekt dat

ingelost. Bovendien kan deze verwachting slechts gewekt worden onder

het regime van het naturalisme (d.i. de stelling dat God niet bestaat en

dat alles wat bestaat begrepen dient te worden in de termen die de

natuurwetenschap en de neurobiologie ons aan de hand doen). Er is

echter, zo heb ik elders betoogd, weinig reden dit naturalisme te

omhelzen.**

De genoemde zinvragen zijn dus wetenschappelijk niet beantwoord-

baar. Dit betekent echter niet dat ze dus totaliter onbeantwoordbaar zijn. Er

zijn bronnen van antwoorden anders dan de wetenschap (zoals wij die

nu kennen). Er zijn morele waarheden die we kunnen kennen door

onze morele intuïtie. Er zijn waarheden omtrent God, die we kunnen

leren kennen door Openbaring en door wat Calvijn noemde de sensus

divinitatis. Er zijn waarheden betreffende de zin van het leven die we

kunnen leren kennen door het getuigenis en het levensvoorbeeld van

andere personen.

De wetenschap is dus begrensd in deze zin dat zij existentiële vragen

niet kan beantwoorden. Wie hier toch van de wetenschap ant^voorden

verwacht, is, zoals Peter Medawar schreef, te vergelijken met een visser

die probeert vissen te vangen die kleiner zijn dan de mazen van het net.

Of, nog duidelijker, "to expect from science to answer the ultimate

questions is tantamount to expecting to deduce from the axioms and

postulates of Euclid a theorem having to do with how to bake a cake"'^

(1986,76).

(5) Naast zinvragen zijn er nog tal van andere vragen die door de

wetenschap niet beantwoord kunnen worden en waarvan het de vraag is

of wij ze überhaupt ooit zullen kunnen beantwoorden. Ik noem er drie.

(i) John Locke zegt in zijn Essay dat het onmogelijk is om de "real

essences" van de dingen te kennen (IV, vi, 9-10). We weten wat goud is

en we kennen verschillende van zijn eigenschappen: de gelige kleur, de

mate waarin het warmte geleidt, de hardheid ervan, de mate waarin het

stroom geleidt etc. We kennen dus verschillende van de eigenschappen

van goud. Maar wat we niet weten is hoe deze eigenschappen met elkaar

samenhangen en tesamen de eigenschappen vormen van die ene sub-

stantie die wij 'goud' noemen. Wanneer we zeggen 'dit is goud en dit en

dit zijn zijn eigenschappen', dan doen we in feite weinig meer dan het

geven van namen. Het inzicht in de innerlijke constitutie van dit edel-

metaal ontbreekt ons. Iets dergelijks geldt, zo zei de VU-fysicus Jonker in

1955, ook algemener: het "blijkt duidelijk, dat wij op geen enkele wijze

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen