Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 13

Inleiding

Deze bundel wil een bijdrage leveren aan de discussie over heden en toe-

komst van de Vrije Universiteit als bijzondere instelling voor onderwijs

en onderzoek. In deze tijd is het bestaan en voortbestaan van organisaties

en instellingen die uitgaan van een christelijke levens- en wereld-

beschouwing allerminst een vanzelfsprekende zaak. Degenen die daar

voor wat betreft de VU positief tegenover staan, dienen zich dan ook te

verantwoorden. Deze bundel is daarvan de neerslag. Bij wijze van

introductie een korte schets van de bredere context waarin de VU werd

opgericht en zich verder ontwikkelde.

In de tweede helft van de negentiende eeuw lijkt de verwerkelijking

van het ideaal van de Verlichting omtrent een vrije en welvarende

samenleving binnen handbereik te komen. In deze periode beginnen

namelijk de rationele ideeën en inzichten die in de eeuwen daarvoor

door politieke filosofen en grondleggers der natuurwetenschappen ont-

wikkeld waren hun praktische uitwerking te krijgen. De liberale ideeën

van Locke en Kant en de radicale denkbeelden van Rousseau en Marx

gaan de basis vormen van liberale en socialistische bewegingen die in-

grijpende politieke en maatschappelijke veranderingen teweeg brengen.

De natuurwetenschappelijke inzichten van Bacon en Newton vinden

voor het eerst op grote schaal toepassing in de techniek. In de tweede

helft van de negentiende eeuw beginnen deze processen van politieke,

maatschappelijke en technologische rationalisering en modernisering

het dagelijks leven diepgaand te beïnvloeden.

Tegen deze achtergrond is de oprichting van christelijke organisaties

die in deze periode in ons land plaats vindt, te beschouwen als een daad

van confrontatie en verzet. De grondgedachte erachter was dat tegenover

de praktische doorwerking van de kennis en ideeën van natuurweten-

schappen en Verlichting de zuiverheid van het christelijk geloof en de

levenswijze die daaruit voortvloeide evenzeer op praktische wijze dien-

den te worden verdedigd. De leiders van het gereformeerde volksdeel

kozen daartoe de weg van de afzonderlijke christelijke organisatie op

centrale levensterreinen binnen de Nederlandse samenleving. Op het

terrein van het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek was dat de

Vrije Universiteit.

Gegeven het feit dat zich aan rooms-katholieke zijde vergelijkbare

ontwikkelingen voordeden, was het gevolg dat christelijke organisaties

en instellingen een wezenlijk bestanddeel van de Nederlandse samen-

leving werden. Ze waren naar binnen toe een bron van godsdienstige en

morele vorming voor bestuurders en leden en zetten naar buiten toe een

stempel op het politieke en maatschappelijke leven in ons land.

^^^MMe^^^M

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen