Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 53

DE VRIJE UNIVERSITEIT IN EIGEN SPIEGEL 41

Pluraliteit

Vergelijken we de vier herdenkingen met elkaar, dan springen twee

punten er duidelijk uit: de gereformeerde beginselen, en de gerefor-

meerde achterban. Beide zijn van het begin af gezien als levensvoor-

waarden voor de Vrije Universiteit. De beginselen moesten de aard van

haar arbeid bepalen, en de achterban moest haar ondersteunen met

geloof en gebed. Over beide punten een afsluitend woord.

Woltjer maakte deel uit van de senaat, die in 1895 Kuypers stellingen

over de beginselen heeft aangenomen. Hij zou dus van al onze auteurs de

beste kenner moeten zijn. Opvallend is dan hoe zelden hij het woord

beginselen gebruikt. Hij past het slechts een enkele keer toe, op rede-

voeringen die door anderen gehouden zijn. De term behoort tot zijn

vocabulaire, niet tot zijn werkgereedschap. Of Woltjers gehele oeuvre

dezelfde conclusie toelaat durf ik niet te zeggen, maar hij is in deze her-

denkingstoespraak in elk geval zeer zuinig met de beginselen. Wellicht

mede daarom valt het hem niet moeilijk, het karakter van de christelijke

wetenschap te bepalen.

Dat hing ongetwijfeld tevens samen met de nog zeer bescheiden

omvang van de Vrije Universiteit in 1905. Het docentencorps was een

kleine kring van gelijkgezinden. Maar beide kenmerken, zowel de

kleinheid als de eensgezindheid, waren tevens gevolg van bewuste keu-

zen. Woltjer memoreert het vertrek van de hoogleraren Hoedemaker,

Dilloo, A.F. en W.H. de Savornin Lohman, als ook het vrijwillig ontslag

van de directeur W. Hovy en de curator A.W. van Beeck Calkoen. In een

gezelschap van zo beperkte omvang is dat een hoge score. Of in al deze

gevallen juist gehandeld was, kan punt van discussie zijn, maar één

ding doen ze zonneklaar blijken: de Vrije Universiteit was volstrekt

afkerig van pluraliteit.

Rullmann drukt de stellingen van 1895 in zijn verhaal af, maar maakt

die niet tot zijn eigen thema. Zijn omgang met de beginselen is naief en

ondoordacht. Van de noodzaak tot een persoonlijke binding aan de

grondslag van de universiteit lijkt hij niet doordrongen. Misschien is

zijn beeld van de Vrije Universiteit ondanks de groei altijd dat van zijn

eigen studententijd gebleven. In elk geval heeft hij niet gezien dat de

uitspraak van de Vereniging over hen die partij gekozen hadden tegen

de Asser synode aan de docenten een vrijheid van interpretatie gaf die

in de eerste jaren niet had bestaan.

Roelinks beide stukken voegen aan ons beeld van de beginselen niet

veel toe. Hij hanteert de term doorgaans in een tamelijk oppervlakkige

zin. Wieringa daarentegen kiest met overtuiging positie. De geschiede-

nis had bewezen dat met de calvinistische beginselen niet te werken

viel. Juist om het ideaal van een christelijke universiteit niet prijs te

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen