Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 154

142 R. VAN WOUDENBERG

heidskennis te hebben van lichtfenomenen? De theorie zelf echter is een

(complexe) propositie. En in deze zin kan men zeggen dat wetenschap-

pelijke kennis begrensd is: zij streeft naar (en geeft ons hooguit) propositionele

kennis; maar zij is niet in staat ons vertrouwdheidskennis te geven. Wel is het zo

dat vertrouwdheidskennis aan de wetenschap vooraf gaat.

Dit gegeven is door sommige filosofen terecht gebruikt als basis voor

een argument tegen het fysicalisme, d.w.z. de stelling dat er slechts

'natuurlijke', d.w.z. fysische, processen en verschijnselen bestaan.

(Jackson 1986) Eenvoudig gezegd komt het argument hier op neer: stel

iemand heeft volledige propositionele kennis, van alle fysische ver-

schijnselen en processen in de kosmos. Deze persoon weet (volgens het

fysicalisme althans) alles wat er te weten valt over alle dingen. Deze

persoon weet alles, d.w.z. kent alle waarheden, dus ook a".e waarheden

over bijv. water. Stel nu vervolgens dat deze persoon in kwestie nog nooit

een slok water heeft gedronken. Zou hij dan, op basis van zijn volledige

propositionele kennis van water ook weten hoe water smaakt} Nee. Dat

kan slechts geweten worden door het water zelf te proeven. Derhalve

weet deze persoon niet alles. En derhalve is het fysicalisme niet waar. De

wetenschap vindt dus een grens hierin, dat de kennis die zij levert (als

zij die levert) propositioned van aard is en vertrouwdheidskennis nooit

kan vervangen of overbodig maken.

(3) Wat WO) dt aangeduid als de wetenschap, is in feite een veelheid van

wetenschapyjew. Er is naast fysica ook biologie, naast psychologie ook

sociologie, naast geschiedwetenschap ook linguïstiek, ethiek, esthetica

en theologie. Een vraag is nu hoe al deze wetenschappen zich onderling

verhouden. De neopositivisten ontwikkelden h u n program van een

'Einheitswissenschaft'. Zij waren van oordeel dat alle wetenschappen

uiteindelijk herleidbaar zijn tot de fysica. Onder filosofen aan de VU is

over het algemeen deze visie bestreden. H. Dooyeweerd en D. H. Th.

Vollenhoven bijv. hebben betoogd dat de diverse vakwetenschappen

onderling verschillen omdat zij heel verschillende 'aspecten' of eigen-

schappen van de verschijnselen onderzoeken (zie Woudenberg 1992, 70-

74; 114). De fysica bijv. onderzoekt het fysische aspect van de werkelijk-

heid, of de fysische eigenschappen van de dingen (en, zo betoogden zij,

er is geen reden om aan te nemen dat de dingen slechts fysische

eigenschappen hebben); de biologie daarentegen bestudeert het biotisch

aspect van de werkelijkheid (of de biotische eigenschappen van de

dingen; en er is, zo betoogden zij, geen reden om aan te nemen dat de

dingen slechts biotische eigenschappen hebben); etc. ledere vakweten-

schap, zo hebben de genoemde VU-filosofen betoogd, is betrokken op een

eigen werkelijkheidsaspect, op een eigen soort van eigenschappen. In

deze zin kan men zeggen dat de wetenschappen grenzen hebben: tussen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen