Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 180

168 J . P . VERHOOGT

'Existenz-Design', waarin cultuurelementen uit de traditionele leefwereld

bewust worden samengevoegd met elementen uit de wereld der moder-

niteit. Naarmate echter de alledaagse leefwereld op deze wijze zelf ook

een rationele constructie wordt, verliest zij de oriënterende en schragen-

de funktie die zij, als traditionele leefwereld, nog voor het moderne

handelen had. De zelfgeconstrueerde leefwerelden die resultaat zijn van

post-modernistische ontwerp- en scheppingsdrift ontberen m.a.w. de

oriênteringszekerheid en handelingsstabiliteit van de traditionele leef-

wereld waarop de moderne mens altijd nog kon terugvallen. In de ban

van 'Selbstverwirklichung als unendliche Geschichte' is rusteloosheid

dan ook het lot van de post-moderne mens. Hij probeert daaraan te ont-

snappen door voor zijn levensplanning veelvuldig een beroep te doen op

levensadviseurs van allerlei soort. Opvallend is echter, aldus de auteurs,

dat die post-moderne levensadviseurs veelal een vorm van 'Experten

know how' te zien geven die goed beschouwd allerlei kenmerken ver-

toont van de structuur van de moderne wetenschappelijke rationaliteit.

Post-moderniteit wordt daarmee in feite zelf een ontwikkelingsfase in het

proces van t o e n e m e n d e modernisering en rationalisering van het

dagelijks leven. Maar daarmee is de post-moderne mens in de greep

gekomen van een fundamentele tegenstelling, een 'Widerspruch'. De

rationeel ontworpen, post-moderne leefwerelden kunnen namelijk het

elementaire menselijke verlangen naar eenheid en zin, waarin de

traditionele alledaagse leefwereld nóg voorzag, niet bevredigen. We

stuiten hier op de paradox van de (post-moderne) rationalisering van de

leefwereld. Een rationeel ontworpen post-moderne leefwereld is een

aporie, een daad van wanhoop en onvermogen; immers vertoont deze

"synchetische Ganzheit postmoderne Weiten bei all ihrer imposanten

Farbenpracht Mangel an Substanz". Alleen door voortdurend het ene

levensontwerp voor een volgende te verwisselen, kan de schijn van

substantialiteit worden opgehouden, een schijn die slechts te doorbreken

valt door de 'Widerspruch' zelf onder ogen te zien en het post-moderne

levenslot manmoedig op zich te n e m e n en er mee te leren leven:

"Widersprüche gilt es auszuhalten" (Kellner/Heuberger 1988, 325 e.v.).

Deze korte karakteristiek van de post-modernistische levenshouding is

verhelderend maar tegelijk benauwend. Behoudens mogelijk de uitzon-

derlijke enkeling die de last der 'Widerspruch' heroïsch weet te dragen,

bergt ze namelijk ook de dreiging in zich van een modale post-moderne

mens die, zijn rusteloze bestaan moe, zich openstelt voor irrationele

ideologieën en totalitaire machthebbers die hem de rust en levenszeker-

heid geven waarnaar hij hunkert. Daarmee stuiten we op de ultieme

paradox die in het proces van doorgaande modernisering en rationali-

sering van onze samenleving besloten ligt. In zijn post-modernistische

eindfase roept het proces van rationalisering en modernisering van onze

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen