Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 163

WAT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GivENZEN? 151

En er is nog een andere vraag die betrekking heeft op de fysische

werkelijkheid die buiten de macht van de wetenschappelijke verklaring

ligt, nl. die naar de oorsprong van alles. Dat er iets is en niet veeleer niets

kan niet op wetenschappelijke wijze worden verklaard.

Het is interessant om te zien dat ook sommige naturalisten beseffen dat

de natuurwetenschappelijke verklaring bij de vraag naar de orde en de

oorsprong van de werkelijkheid voor een grens staat. Wim Drees bijv.

spreekt hier nadrukkelijk van grensvragen. ("Harde wetenschap", 17-18)

Aldus wordt duidelijk dat ook wanneer men zich beperkt tot het terrein

van de fysische werkelijkheid er wetenschappelijk onverklaarbare

dingen zijn: bestaan en orde. Maar, dit betekent nog niet, zo kan men

betogen, dat ze dus totaliter onverklaarbaar zijn. Men kan ze immers ook

verklaren door een persoonlijke verklaring, dus door een beroep te doen op

de intenties en handelingen van een persoonlijke actor, niet van een

menselijke maar van een Goddelijke.

Uiteraard is het niet zo dat de vragen naar orde en oorsprong beant-

woord moeten worden middels een persoonlijke verklaring. Men kan het

bestaan en de orde van de werkelijkheid als een onverklaarbaar factum

aanvaarden. Dit is geen onmogelijke positie, ook geen irrationele positie.

Maar dat is de positie van hen die orde en oorsprong wel verklaren (en

wel door een persoonlijke verklaring) evenmin. Het is niet zo dat de

eerste positie in overeenstemming" is met de resultaten van het natuur-

wetenschappelijk onderzoek, terwijl de tweede daarmee in tegenspraak

is. De positie die men hier inneemt wordt, anders gezegd, ondergedeter-

mineerd door de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Ze wordt

gedetermineerd door de religieuze of, zo men wil, metafysische

overtuiging die men heeft (Vgl. Van Woudenberg 1996, 48 e.v.).

(8) Wetenschap wordt beoefend door beperkte, feilbare mensen, en

(zoals de christelijke traditie zegt) zondige mensen. In de wetenschaps-

filosofie is het gemeengoed dat wetenschappelijke uitspraken in principe

altijd weerlegbaar zijn. Het fallibilisme is een algemeen aanvaard

principe. Men kan dit uitleggen als een grens voor de wetenschap: ze

komt nooit voorbij de grens van het weerlegbare. De grondlegger van de

VU, zo kan men zeggen, was een fallibilist avant la lettre inzoverre hij

(overigens in de voetsporen van zulke grote denkers als Duns Scotus en

Calvijn) nadacht over de noëtische effecten van de zonde, d.w.z. over de

wijze waarop de zonde het kennisleven (en daarmee ook de wetenschap)

beïnvloedt (Kuyper 1894, II, 52-96). Kuyper onderscheidt verschillende

werkingen van de zonde op het kenleven van de mens. Hij handelt ten

eerste over de 'formele' werking van de zonde, daarbij wijzend op zulke

factoren als leugen, vergissing, zelfbedrog, verbeelding, verkeerde op-

voeding en gebrekkige opleiding. De 'materiële' werking van zonde ziet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen