Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 74

62 S. GRIFFIOEN

waarmee we nu eenmaal moeten leren te leven. Belangrijker is, zegt de

openingsrede, dat we open staan voor wat die pluraliteit voor onderwijs

en onderzoek aan positiefs kan betekenen. Het verdient nu al vermelding

dat drs Brinkman zich niet alleen oriënteerde aan het postmoderne

denken van Jean-Franf ois Lyotard, de Franse filosoof die het thema van

het verval van de grote vertellingen in omloop bracht, maar ook aan

Nicholas Wolterstorff, de Amerikaanse filosoof die een tijdlang als

hoogleraar onder ons verkeerde. Het was vooral diens inaugurele oratie,

van april 1988, waarbij Brinkman zich aansloot (Wolterstorff 1988).

Wat het postmoderne denken betreft, beperkt deze bijdrage zich tot

enkele grepen uit het werk van Lyotard, waarbij de nadruk valt op het

thema van de grote verhalen. Aan de hand van een bepaald voorbeeld

van zo'n verhaal onderzoeken we wat dat 'einde' wel en niet betekent.

Als voorbeeld dient de vooruitgangsidee. Op het eerste gezicht lijkt de

keuze misschien wat ver gezocht. Immers, de voorzitter van het College

van Bestuur had een ander groot verhaal op het oog: de wereldbeschou-

wing die bepalend is geweest voor de Vrije Universiteit. We begeven ons

dus op een omweg: pas halverwege het betoog komt de vraag aan de orde

of de 'reformatorische' wereldbeschouwing nog iets te betekenen heeft

voor een Vrije Universiteit die op de drempel van de 21ste eeuw staat. De

reden dat we de omweg inslaan, is dat we zicht willen krijgen op een

cultuuromslag op de achtergrond van wat zich aan de VU afspeelt. We

zouden anders te weinig peilen wat er aan de hand is. De kritiek valt dan

gemakkelijk terug op het wat flauwe tegenargument dat Lyotard en

Brinkman niet geloofwaardig zijn omdat ze zelf tenminste één groot

verhaal overeind houden, nl. het verhaal over het einde van de meta-ver-

tellingen. Ik zal betogen dat één van de functies van de 'grote verhalen'

in onze tijd inderdaad is weggevallen: die van de zelf-verantwoording in

brede zin. 'Het hoeft niet meer zo nodig' zegt de volksmond; het

waarheidsmoment in deze kreet is dat de huidige cultuur niet meer om

levens- en wereldbeschouwingen vraagt.'-^

De laatste formulering is overigens niet zonder risico's. Het gaat er

niet om dat er geen belangstelling voor levensbeschouwelijke debatten

zou zijn. En nog minder dat het leven zoals het geleefd wordt geen

rechtvaardiging behoeft. Bedoeld is 'slechts' dat de huidige cultuur niet

meer om zo'n rechtvaardiging vraagt. Hoewel het, zoals gezegd, niet aan

belangstelling voor levensbeschouwelijke debatten in het publieke leven

ontbreekt,^ stimuleert het culturele klimaat de vorming van deze visies

niet. Om kort te gaan: de genoemde formulering impliceert een onder-

scheid tussen een behoefte aan 'grote verhalen' (die er wel degelijk is)

en een klimaat waarin deze gedijen.

Spreken over cultuuromslag is tegenwoordig spreken over pluralisme.

Dat zal ook in deze bijdrage het geval zijn. Met name wil ik het hebben

/

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen