Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 75

CULTUUROMSLAG AAN DE VU 63

over 'religieus pluralisme'. Wat is dat? 'Religieus' nemen we breder dan

het gangbare spraakgebruik. Het woord wordt hier nl. niet alleen voor

typisch godsdienstige uitingen gebruikt, maar ook in overdrachtelijke

zin voor onderwerpen die binnen het bestaan van mensen in de plaats

komen van godsdienst. Binnen mijn persoonlijke levenssfeer zijn het

zulke alledaagse dingen als een baan, boeken, een tuin die gemakkelijk

een 'religieuze' betekenis verkrijgen. Voor het grote publiek zijn de

idolen: geld, een snelle levensstijl (sport, auto), de media-'personalities';

voor weer anderen, de fijn besnaarden, is het de goede smaak, de kwali-

teit van leven. Zo bezien is het leven vol van afgoden'' waarvoor mensen

massaal op de knieën gaan; ook de 'post-religieuze' mens loopt met

ontvelde knieën rond (om een beeld van Nietzsche te gebruiken). Door

het woord 'religieus' in de brede betekenis te gebruiken, vestigen we er

de aandacht op dat in deze en overeenkomstige gevallen 'iets' zich nestelt

op de plek die door God zelf is bestemd voor authentiek geloof. Vooruit-

gang heet in deze zin 'religieus'; zo ook de leegte die het postmodernisme

wil handhaven.

Met betrekking tot 'pluralisme' onderscheidt deze bundel tussen 'plura-

liteit' en 'pluralisme'. Het eerste woord beduidt een bepaalde veelheid in

constaterende, niet-nadrukkelijke zin. Zo kan men spreken van een plu-

raliteit van opvattingen over de VU-doelstelling zonder per se te bedoelen

dat voortaan nog slechts kleine verhalen mogen meetellen. 'Pluralisme'

reserveren we daarentegen voor die gevallen waarin een bepaalde plura-

liteit sterk beklemtoond wordt, bijv. gewaardeerd als een eerste gegeven

of een laatste horizon. Zo zullen we de visie van Gerard de Vries op de

veelheid van de 'vocabulaires' typeren als pluralistisch. In bredere zin zal

de postmoderne cultuur eveneens zo worden getypeerd.

Eigenlijk is er bij gebruik van 'pluralisme' een dubbele waardering in

het spel: ik, schrijver van dit opstel, waardeer een bepaalde waardering

van een gegeven veelheid. Men verwacht misschien dat die eerste waar-

dering wel negatief zal uitvallen. Tot op zekere hoogte is dat inderdaad

het geval. 'Levensbeschouwelijk pluralisme' zal consequent als aandui-

ding voor een problematische zaak worden gebruikt (terwijl 'pluraliieii

van levensbeschouwingen' alleen maar naar een feitelijk gegeven ver-

wijst). Dat evenwel deze waardering niet steeds negatief is, zal blijken

wanneer later in dit hoofdstuk het onderscheid tussen 'richting' en

'structuur' een rol gaat spelen. Tot nu toe hebben we het over een

richtingen-pluralisme: een levensbeschouwing zet een pad uit dat in een

bepaalde richting gaat. De positieve waardering heeft betrekking op een

andere vorm van verscheidenheid, nl. die van structuren. Denk maar

aan het structurele onderscheid tussen universiteit en overheid: univer-

siteiten vormen geen verlengstuk van de staat; bekostiging geeft als

zodanig de overheid niet het recht op de stoel van het College van bestuur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen