Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 100

88 W. DE HAAS

enigermate op grond van de pretentie dat men bevoegd is dit begrip te

gebruiken—voor de pedagogiek geannexeerd te worden ".2 Hij stelde, dat

"niet de samenleving, niet de 'veelheid' van individuen, maar steeds de

afzonderlijke mens ('der einzelne Mensch'), het object van pedagogisch

handelen vormt" (295). "Aan hem", aldus nogmaals Beek, "voltrekt zich

de activiteit van de opvoeder, voor hem worden opvoedingsdoelen gefor-

muleerd en slechts aan hem, de enkeling, is constateerbaar of de gestelde

doelen al dan niet zijn bereikt" (295).

De positiekeuze van Beek krijgt reliëf tegen de achtergrond van de

zogeheten 'geesteswetenschappelijke pedagogiek' die in de afgelopen

decennia het veld beheerste en de opvoeder graag 'advocaat van het

kind' ("Anwalt des Kindes") noemde. Zij wenste het kind te bescher-

men tegen de objectieve, maatschappelijke en culturele machten, zoals

daar bijvoorbeeld zijn: staat, kerk en economisch leven (Nohl 1970, 105-

146).

De pedagogiek lijkt dientengevolge, althans naar het oordeel van

Beek, en vele anderen, niet in staat een substantiële bijdrage te leveren

aan het gesprek over het maatschappelijk en, om een soortgelijke reden,

aan dat over het cultureel pluralisme. Dat is niet een affaire voor de

pedagogiek, aangezien zij zich, zoals gezegd, richt op theorievorming

betreffende de opvoeding van het individuele kind, maar een zaak voor

maatschappijwetenschap en cultuurfilosofie.

De boeken kunnen echter nog niet worden gesloten, want onder-

tussen kunnen pluralistisch en pedagogisch denken wèl zinvol op elkaar

worden betrokken.

De pedagoog Wolfgang Brezinka heeft namelijk recentelijk in zijn

boek Glaube, Moral und Erziehung de uitdrukking 'pluralisme der indivi-

d u e n ' in de pedagogiek geïntroduceerd.'' Hij vestigde zo doende de

aandacht op een voor de pedagogiek relatief nieuw fenomeen. Wijsgeer

en literator waren daarmee al vertrouwd, overigens. Friedrich Nietzsche

had immers reeds lang geleden een Umwertung aller Werte waargenomen

en op grond van de culturele situatie van het Europa van zijn dagen

geconcludeerd: "Het uiteenvallen van de moraal leidt tot de practische

consequentie van een atomistisch individu en vervolgens nog tot de

splitsing van dit individu in pluraliteiten—een absoluut vloeien".''

Brezinka trachtte dat onthutsende verschijnsel, vanuit zijn rooms-

katholieke achtergrond, in zijn pedagogisch denken kritisch te verdis-

conteren. Hij benoemde met de uitdrukking 'pluralisme der individuen'

de omgang van de moderne mens binnen de Westerse cultuur met

religieuze en levensbeschouwelijke overtuigingen. Deze worden volgens

hem tegenwoordig "naar believen gekoesterd of opgegeven, gevarieerd

of gewisseld". Zij blijken meer af te hangen "van subjectieve keuze en

toevalligheden dan van traditie en gezag van een geloofsgemeenschap"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen