Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 151

WAT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GRENZEN? 139

heeft—en dat kan een kenmerk zijn dat niet noodzakelijkerwijze eigen

is aan alle wetenschappen. Dit laatste brengt met zich mee dat niet alle

wetenschappen in dezelfde zin begrensd genoemd kunnen worden.

Dat dit inderdaad zo is, kan reeds vermoed worden op basis van het feit

dat vanouds de behoefte is gevoeld om niet (alleen) te spreken over 'de'

wetenschap, maar over diverse wetenschap/)ew. Voorts werd de behoefte

gevoeld om deze wetenschappen in te delen in groepen. Invloedrijk is

geweest de indeling in enerzijds de natuurwetenschappen en anderzijds

de geesteswetenschappen. De eerstgenoemde groep richt zich, zoals de

naam reeds doet vermoeden, op de natuurlijke werkelijkheid: op fysi-

sche en chemische en biotische dingen, verschijnselen en processen.

De geesteswetenschappen (waartoe o.a. gerekend worden de psycho-

logie, de geschiedwetenschap, taal- en literatuurwetenschap, ethiek,

kunstgeschiedenis en theologie) richten zich, ruwweg gezegd, op de

menselijke geest en zijn uitingen. In de Anglo-Amerikaanse wereld

spreekt men van het verschil tussen de 'sciences' en de 'humanities'.

Minstens even bekend is de driedeling van alfa-, beta- en gamma-

wetenschappen, waarbij de laatste categorie o.a. de sociologie en de eco-

nomie omvat. En hiernaast komt men nog wel andere indelingen tegen.

In sommige daarvan wordt een aparte plaats ingeruimd voor de 'tech-

nische wetenschappen', die zeker geen natuurwetenschappen, maar ook

geen geesteswetenschappen (en evenmin sociale wetenschappen) zijn.

Dat er inderdaad verschillende groepen van wetenschappen kunnen

worden onderscheiden, kan op verschillende manieren worden verant-

woord. Bijvoorbeeld door te zeggen dat de verschillende groepen van

wetenschappen verschillende gebieden, of sectoren, of aspecten van de

werkelijkheid tot onderzoeksobject hebben. Maar eveneens kan men de

wetenschappen groeperen naar gelang h u n onderzoeksdoel, of h u n

methode, of benaderingswijzen. De natuurwetenschappen, zo is vaak gezegd,

pogen verschijnselen te verklaren ('Erklaren'), de geesteswetenschappen

daarentegen pogen de verschijnselen die binnen hun scopus vallen beter

te leren verstaan oi begrijpen ('Verstehen'). (Dit zijn uiteraard nog maar

zeer globale aanduidingen. Immers, men zou kunnen zeggen dat een

fysicus die zich bezighoudt met de verklaring van een fysisch verschijn-

sel, dat verschijnsel door die verklaring beter leert verstaan of begrijpen.

En omgekeerd zou men kunnen zeggen dat een historicus die het op-

treden van Willem van Oranje poogt te verstaan, door dat verstaan in

staat is om sommige van zijn handelingen te verklaren. Het p u n t is

natuurlijk dat 'verklaren' en 'verstaan' meerzinnig zijn. De aanduidin-

gen zijn voorts ook hierom globaal, omdat er 'natuurwetenschappen' zijn

die zich richten op de menselijke geest en zijn produkten, bijv. de socio-

biologie, verschillende takken van de psychologie, e t c ) .

Wanneer in het onderstaande gepoogd wordt de betekenissen van de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen