Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 123

WETENSCHAPSBEOEFENING EN CHRISTELIJKE GELOOFSKENNIS 111

verklaring juist wordt geweerd. De vraag naar de herkomst van het

kwaad wordt in het geheel niet beantwoord. Het licht valt elders. De

slang suggereert in zijn woorden dat God wel eens niet te vertrouwen zou

kunnen zijn. De mens op zijn beurt laat zich door deze woorden in-

nemen en bewerkt een vertrouwensbreuk: Het is deze vertrouwensbreuk

in de verhouding met God, die de christelijke traditie als zonde typeert

en die in talloos andere verhoudingen als vervreemding zichtbaar wordt.

Er wordt hier een houding ten opzichte van het kwaad geleerd.

In het licht van het christelijk geloof is het onmogelijk om het kwaad

te beschouwen als noodzakelijk element in de leerschool van het leven,

zoals in esoterisch gedachtengoed het geval is. De pijn die het leven

bezorgt, het leed dat mensen aan elkaar en aan het leven ervaren,

worden in het licht van het christelijk geloof waarneembaar als iets wat

ten diepste absurd is en onaanvaardbaar. Het kwaad moet daarom be-

schouwd worden als een vreemd element. In de christelijke zondeleer

treffen we daarom een besliste afweer aan tegen elk stelsel dat de zonde

in monistische zin wil herleiden tot God zelf of dat cynisch wil berusten

in de feitelijkheid van het kwaad.

Het christelijk geloof -en de bezinning erop in de dogmatiek- scoort als

levensverklaring op dit punt niet hoog. Maar levensverklaring is dan ook

niet het uiteindelijke doel van het geloof. Geloofskennis is beperkte

kennis. De ervaring van de trouw van God, de smaak van zijn goedheid,

maakt het in principe mogelijk met onbeantwoorde vragen te leven.

De bijbelse geschiedenissen en verhalen, waarin van vervreemding

en bevrijding sprake is, geven aan de hoorder zelf de mogelijkheid tot

omgang met de vervreemding en het kwaad die hij in zijn eigen leven

tegenkomt. Gedragingen, keuzes en patronen worden benoembaar als

zonde en verstaanbaar binnen een bredere context. Het zou wel eens

kunnen zijn dat de pedagoog of psycholoog, die het begrip zonde weer in

de mond durft te nemen ter kwalificatie van een bepaalde gedraging, het

fenomeen tenslotte meer recht doet dan wanneer uitsluitend met intra-

psychische begrippen gewerkt wordt.

Het begrip zonde is gevallen en aangezien de ervaring leert dat dit

theologisch begrip menigeen direct op het verkeerde been zet, voeg ik er

het volgende aan toe. Het begrip zonde moet niet onmiddellijk in

moralistische zin worden verstaan. Het is een theologisch begrip en heeft

iets te maken met afwending van God. Dat gaat boven moraliteit uit. De

begrippen vlees en geest, die Paulus in zijn brief aan de Romeinen han-

teert, zijn beschrijvingen van bredere levenssamenhangen en stijgen

ver boven het moralisme uit: Als 'vlees' leeft de mens wanneer hij buiten

de nieuwe gemeenschap met God in Christus wil bestaan en als 'geest'

leeft hij wanneer hij zich van deze toewending niet afwendt. Het zijn

omschrijvingen en aanduidingen die pretenderen heen te wijzen naar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen