Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 37

De Vrije Universiteit in eigen spiegel

Een vergelijking van vier h e r d e n k i n g e n

A . T H . VAN D E U R S E N

Een spiegel toont de plaats, waar de beschouwer zich heeft opgesteld. Doet

hij een stap naar links of naar rechts, dan verandert het beeld. Zo zijn ook

de gedenkboeken die de Vrije Universiteit bij haar jubilea heeft doen

verschijnen sterk afhankelijk van de positie die hun auteurs hebben

gekozen. Gewoonlijk gaven ze duidelijker blijk van hechte verbonden-

heid dan van kritische reflectie of twijfel omtrent eigen taakvervulling.

Tevredenheid overweegt, niet zelden van het soort dat ook onder de

naam van dankbaarheid geen grote afstand bewaart tot zelfgenoegzaam-

heid. Het lijkt niet de beste manier om opening van zaken te geven, en

het is waar dat de mantel der liefde breed uitgespreid ligt over pijnlijke

incidenten. Maar trots op eigen prestaties legt ook altijd eigen zwakheid

bloot, en toont wat men zelf voor het meest wezenlijke heeft gehouden.

Daarom laten de vier herdenkingen ons toch de Vrije Universiteit

kennen niet alleen in wat ze wilde, maar ook in wat ze werkelijk was.

Het gaat dan natuurlijk niet om alle bijzondere lotgevallen van die

honderd jaar. Onze vraag is, hoe bij de bewuste herdenking taak en

betekenis van de Vrije Universiteit werden omschreven. Waarin her-

kende de VU eigen kracht, wat zag ze als de reden van haar eigen

bestaan? Achtereenvolgens zullen wij die vraag voorleggen aan Woltjer

in 1905, Rullmann in 1930, Roelink in 1955, Wieringa en nogmaals

Roelink in 1980 (de volledige titels van deze publicaties vindt de lezer aan

het slot). Welke verwachtingen we mogen hebben voor een eventuele

herdenking in 2005 valt buiten het historische kader. Wij zullen er mee

volstaan de rekening van de eerste vier jubilea op te maken.

De VU als geloofsgemeenschap (J.J. Woltjer, 1905)

Betrekkelijk bescheiden bleef de herdenking in 1905: geen gedenkboek,

enkel een feestrede. Toch is die voor ons doel bruikbaar, want het is een

stuk dat verantwoording aflegt. Woltjer behoorde niet tot het vijftal, dat

reeds bij de opening op 20 oktober 1880 de toga mocht dragen. Hij trad

pas een jaar later tot de VU-gemeenschap toe. Maar hij heeft zich de

geest van 1880 geheel eigen gemaakt. Woltjer meet niet met de gangbare

maten. Hij is deelgenoot van een vreugde die alleen bestaat in de kleine

kring van geestverwanten, en daarom ziet hij de dingen met andere

ogen. Op de buitenstaander moest die openingsplechtigheid in de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen