Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 155

VS^AT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GRENZEN? 143

de diverse wetenschappen bestaan grenzen die gegeven zijn met het feit dat zij

zich richten op verschillende werkelijkheidsaspecten, op verschillende soorten van

eigenschappen van dingen. De bedoelde grenzen zijn kwalitatieve grenzen.

Wanneer elke wetenschap zulk een kwalitatieve grens heeft, kan men

vragen: volgt daar nu uit dat het geheel van wetenschappen grenzen heeft?

Dat hangt af van wat men onder 'grenzen' verstaat. Verstaat men onder

'grenzen' datgene wat onder (1) en (2) als grenzen werd aangeduid, dan

luidt het antwoord: Ja. Er is veel wat we weten, hoewel we het weten

buiten het geheel van de wetenschappen om; voorts is er vertrouwdheids-

kennis die we hebben buiten de wetenschap om.

Twee opmerkingen zijn nog op zijn plaats. Ten eerste, dat de bespro-

ken zienswijze niet uitsluit dat verschillende wetenschappen dezelfde

dingen bestuderen. Zowel de biologie als de economie, om maar een

voorbeeld te geven, bestuderen de mens; ze bestuderen echter wel ver-

schillende aspecten of eigenschappen van die mens. Ten tweede moet

gezegd worden dat deze zienswijze anti-reductionistisch is. Want, omdat

iedere wetenschap door kwalitatieve grenzen wordt bepaald (zodat bijv.

de fysica geen oog kan hebben -en dus ook niet heeft- voor bijv. de

morele of esthetische of religieuze aspecten van de dingen) zal er altijd

een diversiteit aan wetenschappen bestaan. De fysica kan ons wel iets

leren over het marmer van een piëta, maar niets over haar cultuur-

historische, of esthetische, of religieuze dimensies en betekenissen.

(4) Er kan geen wetenschap bestaan, zonder dat er wetenschappers zijn

die vragen stellen. Wetenschap kan men o.a. zien als een conglomeraat

van tentatieve antwoorden op vragen. Deze vragen vertonen een grillige

veelvormigheid. Er worden zulke vragen gesteld als: 'wat is de oorzaak

van verschijnsel X (waarbij X een bepaald natuurverschijnsel is, bijv. het

optreden van onweer)?', 'hoe valt dit patroon van verschijnselen te

verklaren?', 'wat zijn de elementaire bouwstenen van de materie?'; maar

er zijn ook zulke vragen als: 'wat bedoelde Kant met de uitdrukking 'het

private gebruik van de rede'?', 'waarom heeft president Bush in 1991

Saddam Husseins leger niet totaal ontmanteld?', 'wat is de beste therapie

bij een psychose?' Wetenschappelijke vragen verschillen onderling

enorm van elkaar. Sommige informeren naar feiten, andere naar ver-

klaringen, weer andere naar motieven ('moverende redenen'), nog weer

andere naar theorieën, en nog weer andere naar de rechte interpretatie

van een tekst, of een handeling; en dan zijn er nog vragen die infor-

meren naar adequate handelingspatronen.

De vragen die in de wetenschappen worden gesteld zijn dus van een

grillige veelvormigheid. Nu zou men wellicht kunnen menen dat weten-

schappelijke vragen een bepaald kenmerk hebben dat niet-wetenschap-

pelijke vragen missen. Inderdaad is zoiets bij herhaling voorgesteld. Met

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen