Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 58

46 A.p. BOS

conclusie van het menselijk verstand moet zijn dat het bepaalde vragen

niet op eigen kracht kan beantwoorden, de mens de moed moet hebben

om dan zonder antwoord te leven, liever dan antwoorden te aanvaarden

die niet voldoen aan eisen van wetenschappelijkheid die de autonome

mens zelf heeft gesteld. Russell herformuleert hier in zekere zin de

zinspreuk van de Verlichting tot: 'Heb het lef om te vertrouwen op j e

eigen verstand: Durf te erkennen, dat voor veel vragen geen antwoord

bestaat'.

De positie die B. Russell zeer helder en overtuigend heeft geformu-

leerd, is in de twintigste eeuw buitengewoon invloedrijk geworden. Zij is

er de oorzaak van dat de filosofie sterk aan betekenis heeft ingeboet en

haar dominante plaats heeft moeten afstaan aan de wetenschapsmetho-

dologie, waarin de regels voor wetenschappelijkheid zo strikt mogelijk

zouden worden vastgelegd. Dankzij Russell en de zijnen is alle traditio-

nele theologie opgezadeld met de verdenking dat zij slechts een pseudo-

wetenschap is, die nauwelijks meer status heeft dan astrologie of homeo-

pathie. Recent heeft dr H. Philipse in zijn Atheïstisch manifest (1995) zich

nog weer eens als vertolker daarvan opgeworpen en vervolgens de strijd

weer opgerakeld tegen de plaats van de theologie als universitaire

wetenschap. En en passant zijn alle vormen van godsdienstig geloof ook

in de hoek gezet van de zaken waarover niet wetenschappelijk gesproken

kan worden. Door haar scherpe afgrenzing van het publieke terrein als

het terrein van het wetenschappelijk verantwoorde spreken, heeft ze een

groot deel van het menselijk bestaan gemaakt tot privé-terrein, waarop

iedereen zijn eigen voorkeuren zou mogen volgen, mits men er maar

geen claim voor zou neerleggen in de wetenschappelijke discussie. Voor

het privé-domein geldt: vrijheid, blijheid; ieder zijn smaak; elk wat wils;

doe watje lekker vindt.

Een gevolg daarvan is ook geweest, dat de discussie over de identiteit

van christelijke instellingen voor wetenschap, zoals de Vrije Universi-

teit, totaal van karakter veranderd is. Ging die discussie vroeger over de

vraag, hoe de christelijke geloofsovertuiging van betekenis is voor de

beoefening van wetenschap, tegenwoordig wordt ze of niet meer gevoerd

of gewijd aan de doelen waarvoor wetenschappelijke kennis aangewend

zal worden. Maar frequent blijkt dan de mening verdedigd te worden,

dat het voor het wetenschappelijk werk als zodanig niet uitmaakt, door

wie het wordt gedaan, christen of niet-christen; en dat, indien de Vrije

Universiteit nog niet zou zijn opgericht, men er nu ook niet meer de

moeite voor zou nemen om dat alsnog te doen. Aan de VU als instituut

voor beoefening van wetenschap zou ruimte moeten bestaan voor iedere

gekwalificeerde wetenschapper. Zij zou niet langer de werkplaats

moeten zijn van de beoefenaars van de 'wetenschap van de Logos', zoals

prof J. Woltjer het in 1891 uitdrukte, (zie Woltjer 1891/1931),4 maar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen