Medische psychologie - pagina 27

I

stress, ziekte en traumaverwerking 25

weinig te doen hebben, geen erkenning krijgen voor het doen van goed werk,

rolonduidelijkheid, conflicten, gebrek aan steun van anderen, toekomstonzekerheid en

deadlines.^'^'^ Maar ook dagelijkse ongemakken, frustraties en kleine ergernissen

vormen een bron van stress. Iets niet kunnen vinden, geldzorgen, regelmatig

onderbroken worden, niet genoeg tijd hebben, ruzies, moeten wachten,

geluidsoverlast, zorgen maken om je gewicht, zorgen maken om je gezondheid, zijn

voorbeelden van dit soort 'daily hassles'. Men vond dat de optelsom van dit soort

dagelijkse ongemakken een betere voorspeller was van psychische en lichamelijke

gezondheid dan de grote stressbronnen en de grote ingrijpende gebeurtenissen.'

Ook in de medische situatie komen stressbronnen en dagelijkse ongemakken voor:

deze hebben vaak te maken met aspecten van communicatie, interactie en

bejegening. Voor patiënten is het doorgaans stressvol als artsen en verpleging

moeilijke woorden gebruiken, onvoldoende uitleg geven, of als men het idee heeft dat

er niet geluisterd wordt naar wat men zegt. Artsen en verpleegkundigen die elkaar

tegenspreken roepen ook stress op bij de patiënt. Stressbronnen die met

communicatie en interactie samenhangen bleken bij patiënten nagenoeg even

stresserend te zijn als stressbronnen die met operaties en narcose te maken hebben.

Met name als men regelmatig met de huisarts moet overleggen, zal een ongunstig

gespreksklimaat een omvangrijke stressbron worden.'

Betekenisverlening

Een persoon bevindt zich in een bepaalde situatie en deze persoon is toegerust met

een scala van eigenschappen, vaardigheden en 'resources' die voor de draagkracht

bepalend zijn. Een deel hiervan is relatief stabiel, zoals de psychologische

persoonlijkheid, intelligentie, lichamelijke kenmerken. Een ander deel wisselt van

moment tot moment: toestanden zoals wisselende lichamelijke conditie, gevoelens,

stemmingen, gedachten en verwachtingen omtrent de eigen mogelijkheden aan een

situatie het hoofd te kunnen bieden.

De persoon neemt de situatie waar en gaat allereerst over tot de zogeheten primaire

beoordeling: "Wat betekent deze situatie voor mij?" Deze allereerste beoordeling of

taxatie van een situatie of gebeurtenis heeft globaal vier mogelijke antwoorden:

1. dreiging of bedreiging. De verwachting dat gevaar zal ontstaan overheerst,

2. verlies. Verliesdreiging, verlies van gezondheid, verlies van autonomie, kan de

betekenis zijn die de situatie krijgt,

3. irrelevant of neutraal. Bij deze betekenisverlening houdt de stress op stress te zijn,

want het 'probleem' is geen probleem,

4. uitdaging. Bij deze betekenis staat niet de bedreigende kant van stress voorop,

maar de betekenis 'voordeel', 'winst' overheerst. Men heeft het onmiddellijke gevoel

de situatie te kunnen beheersen en 'controleren'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen