Medische psychologie - pagina 34

32 Van der Ploeg

alleen van de persoon zelf, maar ook in verband met iemands partner, kinderen,

nauwe verwanten en vrienden. Het gaat om gebeurtenissen en ervaringen die bij

vrijwel iedereen duidelijk leed zouden veroorzaken, niet alleen kortdurend, maar ook

langdurend.'^ Bij traumatische ervaringen horen reacties van intense angst,

hulpeloosheid en afschuw.'^ Sommige diep ingrijpende gebeurtenissen in de

gezondheidszorg kunnen door patiënten en hun gezin worden ervaren als een

psychotrauma. Bepaalde klachten, diagnostisch onderzoek, een levensbedreigende

ziekte, een fatale prognose en slecht nieuws, sommige therapeutische maatregelen,

mede afhankelijk van de aard, ernst en de mate waarin iets als onvenwacht,

oncontroleerbaar en onbeheersbaar wordt gezien, kunnen de betekenis krijgen van

een psychotrauma.

De dood en de stervensperiode worden door velen onmiddellijk geassocieerd met een

psychotrauma. Er is beschreven hoe patiënten reageren op de mededeling van de

naderende dood. Vijf fasen werden onderscheiden:

1. ontl<enning, een tijdelijke shocktoestand op het besef te lijden aan een terminale

ziekte,

2. woede, de ontkenning is niet langer houdbaar,

3. marchanderen, een soort onderhandelen om een overeenkomst te bereiken die

uitstel betekent voor het onvermijdelijke,

4. depressie, toenemende bewustwording dat men steeds zwakker wordt,

5. berusting en aanvaarding, het eindstadium in het stervensproces, noch depressief,

noch opstandig over het lot."'''

Het eerder beschreven proces van primaire beoordeling (betekenisverlening) vertoont

overeenkomst met de fasen 'ontkenning' en 'marchanderen'. Secundaire beoordeling

(verwerven van controle) en 'woede', 'marchanderen', alsook 'depressie' en 'berusting

en aanvaarding' lijken eveneens samen te hangen.

Het verwerkingsproces na diep ingrijpende gebeurtenissen en ervaringen en de

daarbij behorende reacties is eveneens in vijf fasen beschreven." Dit 'algemene

stress response syndroom' omvat:

1. outcry, een eerste emotionele, bijna reflexmatige reactie,

2. ontl<enning, een intrapsychisch mechanisme waarmee men zich afschermt tegen

de emotionele reacties op het gebeuren,

3. Iierbeleving, het bijna dwangmatige herbeleven in associaties, dromen en

fantasieën,

4. doorwerken, het onder ogen zien van de gebeurtenis en de gevolgen die dit voor

het leven heeft,

5. voltooiing, de terugkeer naar (de proporties van) het dagelijks leven, waarbij de

betekenis van het gebeurde is geïntegreerd in de wijze waarop de persoon zichzelf

en de wereld ziet.

Ook bij dit stress response syndroom zijn overeenkomsten met betekenisverlening

('outcry', 'ontkenning' en 'herbeleving') en met verwerven van controle ('herbeleven'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen