Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 142

130 S. STRIJBOS

Waar het mij nu om gaat is dat Plantinga met het laatste wel gelijk heeft

maar niet tegelijk opmerkt dat de verandering van dat intellectuele

landschap via de techniek geprojecteerd is in heel onze cultuur. Weten-

schap is niet een neutrale affaire, zij is, zo houdt Plantinga ons voor met

een verwijzing naar Augustinus, opgenomen in een wereldhistorische

strijd tussen twee onverzoenlijke machten, de Civitas Dei aan de ene zijde

en de Civitas Mundi aan de andere zijde. Maar diezelfde strijd wordt van-

daag op zijn hevigst gevoerd in heel onze wetenschappelijk-technische

cultuur. Natuurwetenschap is niet neutraal. Daarin heeft Plantinga

gelijk. En het valt daarom op dat hij geen kritiek heeft op de gedachte dat

techniek een neutraal middel zou zijn. De vele problemen die de

moderne wetenschappelijke techniek en heel de technische cultuur

teisteren, zijn er signalen van dat in de strijd van wereldbeschouwingen

heel de moderne cultuur het slagveld vormt. Concreet: waar Plantinga

(1993, 3 e.v.) kritiek levert op Herbert Simons evolutionistisch natura-

lisme, zou ik de kritiek vooral willen toespitsen op de technicistische

oriëntatie in Simons denken. Deze manifesteert zich met name in zijn

visie op de mens en de principiële gelijkschakeling van menselijk

denken en wat een computer kan. Het gevaar van dit soort opvattingen is

niet beperkt tot een dwaling in ons intellectuele landschap. Er is hier veel

meer aan de hand. Wie, zoals Simon, Dennett en vele anderen in zijn

denken de grens uit het oog verliest tussen mens en computer, raakt

daarmee in onze technische wereld de verantwoordelijke mens kwijt en

heeft de weg vrijgemaakt voor de technologische imperatieven van onze

tijd.

Wetenschap en universiteit hebben vandaag waarschijnlijk meer dan

ooit een belangrijke taak te vervullen. Nu wetenschap op allerlei wijzen

verbonden is met de praktijk, kan men de moderne maatschappij inder-

daad typeren met termen als kennismaatschappij, kennisintensieve

maatschappij e.d., zoals onlangs nog gedaan is in de diesrede van de

rector van de VU (Boeker 1995). Diens pleidooi om in de universiteit, met

name in het wetenschappelijke onderwijs, ruime aandacht te geven aan

vragen van ethiek en verantwoordelijkheid kan ik bijvallen. De pro-

blemen van milieu en verkeer, informatisering en computerisering,

genetische manipulatie en de financieel-economische grenzen van de

gezondheidszorg, de schrijnende verschillen tussen rijk en arm in de

wereld en nog zo veel meer, confronteren de universiteit met een situatie

waarin de voortgang van wetenschap en techniek zelf een belangrijk

aandeel heeft gehad. Daarom zal elke universiteit die bij de tijd wil zijn,

vandaag in het onderwijs ruime aandacht moeten schenken aan de

ethiek van wetenschap en techniek. Het bijzondere van de Vrije

Universiteit en haar specifieke betekenis voor de samenleving schuilen

hierin dus nog niet. Hoe noodzakelijk de aandacht voor vragen van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen