Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 88

76 S. GRIFFIOEN

maatstaven van het vooruitgangstijdperk worden aangelegd geen ver-

wondering moeten wekken? Niets heeft sterkere rechtvaardigende waar-

de dan het predikaat 'grensverleggend', ofschoon de bredere culturele

meerwaarde van 'grensverleggend' al lang is verbleekt. Dezelfde

personen die overdag zich laten bejubelen vanwege hun baanbrekend

onderzoek, genieten 's avonds in eigen woonomgeving van al wat rus-

tiek is en verdedigen de aloude grenzen van hun forenzen dorpjes tegen

de oprukkende verstedelijking. Onze voorouders waren consequenter.

Was men vooruitstrevend op het ene levensterrein, dan ook op andere.

Een treffend voorbeeld van actuele moderniteit levert het recente

NWO-rapport Kennis verrijkt Het opent met het in de inleiding vermelde

bon mot van Gerard Reve over de vooruitgang die gelukkig niet bestaat.

Vervolgens vraagt het of deze 'malaise' ook de wetenschapsbeoefening

raakt. Het antwoord is een ja-en-nee. Enerzijds luidt het bevestigend:

'Wetenschappelijk onderzoek resulteert niet louter in een voortdurend

groeiend corpus van geverifieerde kennis. Na Popper en Kuhn zal

niemand dat meer volhouden.' Anderzijds houdt het rapport evenwel

vast aan een bepaalde vorm van vooruitgang: niet in de zin van een

stapeling van het ene op het andere, maar één die werkt in de weg van

de negatie: het onderuit halen van gevestigde meningen; ofwel met de

woorden van het rapport: "wetenschappelijke onttroningen en para-

digmawisselingen, ontmaskeren van foute vooronderstellingen en het

signaleren van doodlopende wegen." Bekende geluiden? Met ontwape-

nende eerlijkheid wijst het rapport terug naar de brongebied van deze

evolutieidee: "Als een 'survival of the fittest' bouwt zich zo in de loop van

de tijd een harde, steeds gelaagder kern van kennis op" (Kennis verrijkt

1995,7).

We zijn nog altijd modern, maar geloven er niet meer in. In het

economisch leven en het wetenschappelijk onderzoek is het groei-voca-

bulair nog overheersend, terwijl de geest geweken is. Is het een wonder

dat pogingen economische en wetenschappelijke ontwikkeling te

rechtvaardigen in kleine verhalen blijven steken? De 'grote verhalen' uit

het nabije verleden ontleenden hun aantrekkingskracht in belangrijke

mate aan een breed gedeeld besef dat het leven verantwoording behoeft.

Ze vervulden deels een legitimerende en deels en kritisch-sturende

functie. De huidige cultuur wil ons evenwel wijs maken 'dat het niet

meer zo nodig hoeft'.

Vijf voor twaalf

De dagelijkse sfeer aan de VU kan als heel ontspannen worden ervaren.

Ook dit breng ik in verband met de cultuuromslag. Toch dringt de tijd.

De klok staat er op vijf-voor-twaalf. Wordt eenmaal het bestaan van een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen