Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 138

126 S. STRIJBOS

toenemende mobiliteit zowel in het vracht- als het personenverkeer.

Verschillende factoren dragen ertoe bij dat er een legitieme wens bestaat

tot verbetering van de technologische infrastuctuur voor sneller vervoer

van meer mensen over grotere afstanden. Tegelijk wordt beseft dat reeds

bij de bestaande mobiliteit er ingrijpende maatregelen moeten worden

genomen om de schadelijke (milieu) effecten ervan te bestrijden, waar-

onder het terugdringen van de uitstoot van verbrandingsgassen. We

krijgen hier te maken met vragen die niet meer op individueel hande-

lingsniveau oplosbaar zijn, maar een benadering vereisen op beleids-

niveau en vanuit een dieper verstaan van de achtergronden van onze

cultuur (Van der Stoep 1995). Algemeen gesteld zou men kunnen

zeggen dat we in de technische samenleving met problemen te maken

krijgen waarvoor ons het theoretische instrumentarium ontbreekt en

derhalve is er de noodzaak van fundamenteel ethisch onderzoek op nog

goeddeels onontgonnen terrein. In dat opzicht verschilt ethische theorie-

vorming niet principieel, zo zou ik met Van der Wal (1993, 90) willen

zeggen, van andere terreinen van wetenschap. Een van de problemen

waarvoor we thans staan is inhoud te geven aan een ethische theorie

voor een veld van menselijk handelen dat zich niet laat herleiden tot

handelingen in de relaties tussen enkele subjecten, waarmee de ethiek

zich traditioneel heeft bezig gehouden (vgl. ook Strijbos 1996).

Wat moeten we ons nu precies voorstellen bij de hier gebezigde

termen 'collectief handelen' en 'collectieve handelingspraktijk'? Een

globale aanduiding zou kunnen luiden: collectief handelen is mense-

lijk handelen waarin op een of andere wijze het handelen van vele

individuele actoren op elkaar betrokken is. Deze omschrijving bevat twee

elementen. Collectief handelen is een samenstel en samenspel van het

handelen van vele individuele actoren. Maar de onderlinge betrekkin-

gen van de individuele actoren en de coördinatie van hun handelen kan

nog van heel verschillende aard zijn. Hier is het voldoende om vast te

stellen dat collectief handelen voor de ethische theorievorming onder-

scheiden moet worden van individueel handelen. Collectief handelen

vormt een eigen veld van de ethiek. Het onderscheid tussen individueel

en collectief handelen kan ook worden benoemd met de termen

handelingen en reguleringen (Van Asperen 1981, 97). Het traditionele

werkterrein van de ethiek betreft reflectie op de argumenten die ons

leiden bij de besluitvorming over handelingen. Het gaat over de vraag:

"Wat zal ik doen in deze situatie, gegeven de wereld zoals die nu is." Bij

handelingsvragen moeten individuen een beslissing nemen binnen

een gegeven context. Bij regulerend handelen daarentegen heeft men te

maken met een bewuste creatie van de sociale context. Regulerings-

vragen komen dus aan de orde op momenten waarop er beslist moet

worden over de voorwaarden waaronder we in de toekomst handelings-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen