Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 59

DE v u : GEVANGENE VAN EEN POSITIVISTISCH WETENSCHAPSIDEAAL 47

kunnen volstaan met een aansprekend logo (de griffioen), of met een

'corporate identity .

De positie van B. Russell het eindpunt van een 'marche funèbre'

Hoe overtuigend de opvatting van Russell in onze eeuw ook mag hebben

geklonken, zij is heel verbazingwekkend, wanneer men haar aanvaard

ziet als het onvermijdelijke eindstation voor de reis van wetenschap en

filosofie door heel de geschiedenis van Griekenland, Rome en West-

Europa heen. We zouden van die geschiedenis kunnen leren. Maar

alleen, indien we de lessen van de geschiedenis ter harte nemen. Die

wetenschap begon, aanvankelijk nog slechts uitsluitend in de gestalte

van de filosofie, aan haar loopbaan jubelend als een held om het pad te

lopen', in de stellige verwachting dat 'niets verborgen blijft voor haar

gloed'.

De hoofdpunten uit die geschiedenis wil ik hier kort in herinnering

brengen. Ik wil daartoe zelfs nog iets van de voor-geschiedenis memo-

reren. Ik begin daarom bij Babel.

De geschiedenis van de torenbouw van Babel geeft ons de beschrij-

ving van een oeroude poging, te komen tot 'eenheid van de mensheid'.

Zij laat ook zien hoe het verlies van die eenheid als bedreigend en

levensgevaarlijk werd ervaren, doordat zij als centrifugale kracht ging

werken. Dat oude bijbelverhaal vertelt over het menselijk verlangen naar

'transcendentie', maar ook over verlies aan samenhang van een cultuur

die constateert dat transcendentie niet realiseerbaar is met de middelen

die zij daarvoor meende te moeten aanwenden. Sinds die tijd is de mens

gevangen in de draaikolken van een voortgaande strijd om de macht en

een strijd om een omvattende waarheid. Nadat de mens door eigen

schuld van God vervreemd was en besef gekregen had van eigen broos-

heid en vergankelijkheid, heeft hij steeds opnieuw gepoogd de gevolgen

daarvan te boven te komen. De machteloosheid van de verdeeldheid

heeft hij willen overwinnen door een perspectief te bereiken "from a

God's eye point of view'.^ Het bouwen van een toren die tot in de wolken

reikt was niet een initiatief van een ambitieus kabinet of regeringsleider,

bedoeld om de economische infrastructuur van een land te verbeteren.

Het was de eerste transcendentale onderneming. De toren moest opstap

worden om de barrières tussen mens en God te overschrijden. En de

bouwers van de toren zijn geen clandestiene asiel-zoekers, maar

toegangs-eisers.

In de Griekse traditie hebben de reuzen Otys en Ephialtes, de Aloia-

den, de naam dat ze een vergelijkbare onderneming hebben opgezet

door bergen te verzetten in het geloof dat ze dan Zeus op zijn Olympus

zouden evenaren. En ook de Grieken zijn er heilig van overtuigd

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen