Medische psychologie - pagina 168

166 Lindeboom

verwardheid, spraakstoornissen en ernstig geheugenverlies. In de loop van een

maand knapte hij geleidelijk op, maar een neuroloog constateerde dat er nog

benoemingsstoornissen waren overgebleven, waarbij een gestoorde visuele

herkenning (agnosie) een rol leek te spelen. Een CT-scan toonde op dit moment geen

bijzonderheden, maar 10 maanden later zou een tweede scan enige atrofie laten zien

in de linker en rechter temporaalkwab, waar het semantisch geheugen vermoedelijk is

gelokaliseerd. De afwijkingen waren op zichzelf gering, maar duidelijk zichtbaar bij

vergelijking van de twee scans.

Zelf kwam ik pas een maand na zijn ontslag, via een poliklinische verwijzing, met Lex

in contact. Behalve dat zijn manier van spreken wat kortaf was, maakte hij op mij een

gezonde en adekwate indruk. Hij zei geen klachten te hebben, behalve dat hij wat

vergeetachtiger was dan tevoren. Bij het testen bleek hij inderdaad moeizaam in te

prenten, maar niet meer dan de gemiddelde patiënt met een zware hersenschudding.

Toen ik hem vervolgens een aantal onderdelen van intelligentietests voorlegde,

behaalde hij daar overwegend hooggemiddelde scores voor. Uitzonderingen waren

twee subtests van de Groninger intelligentietest, Woordopnoemen (waarin binnen een

beperkte tijd zoveel mogelijk dieren en beroepen moeten worden genoemd) en

Figuurontdekken (waarin vage afbeeldingen van objecten moeten worden herkend).

Bij de laatste test viel op dat hij al op relatief gemakkelijke items vreemde

benoemingen gaf, met name waar het dieren betrof; het konijn (voorbeelditem) werd

'een aap met een hoed op', de vis (nr.3) een vogel en het varken (nr.6) een koe. De

benoeming bleek echter niet minder afwijkend toen ik Lex meer realistische

afbeeldingen voorlegde. Gebruiksvoorwerpen werden voor het merendeel juist

benoemd, maar de namen van natuurlijke objecten zoals dieren en vruchten werden

stelselmatig verward. Een wesp werd benoemd als spin, een eekhoorn als kat, een

appel als sinaasappel en een aardbei als druif. Zulke fouten zijn gewoonlijk te wijten

aan een gestoorde woordvinding (semantische parafasie), maar Lex leek zich in het

geheel niet bewust het verschil tussen de bedoelde en door hem genoemde woorden,

en betoonde zich onverschillig als hij erop werd gewezen. Dat het niet alleen om een

benoemingsstoornis ging bleek ook uit het feit dat hij fout benoemde objecten soms

ook fout aanwees. Zo wees hij op een plaat met 15 viervoeters in plaats van een

neushoorn een hert aan, en in plaats van een kangoeroe een kameel. Deze fouten

waren niet toe te schrijven aan een algehele stoornis van taaibegrip, want in dat geval

is ook het begrip van grammaticale constructies slecht. Lex behaalde echter een

maximale score op de zogenaamde Token Test, waarmee afasie formeel was

uitgesloten.

Ten tijde van dit onderzoek (1979) was er nog maar weinig bekend over semantische

geheugenstoornissen, en was ook mijn indruk dat er sprake was van een atypische

vorm van visuele agnosie. Mijn uitgangspunt daarvoor was het idee dat visuele

herkenning - net als lezen - langs directe en indirecte weg kan plaatsvinden,

aangeduid als respectievelijk 'template matching' en 'feature analysis'.^ In het eerste

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen