Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 69

DE v u : GEVANGENE VAN EEN POSITIVISTISCH WETENSCHAPSIDEAAL 57

noodverbanden niet geworteld zijn in een doorbreking van het normen-

ter-zijde-schuivende en het levensbeschouwingen-privatiserende weten-

schapsideaal, en zolang die 'normen en waarden' niet anders zijn dan

'toegevoegde' normen en waarden, zullen die verbanden niet anders

blijken te zijn dan doekjes voor het bloeden, terwijl dat bloeden de

vitaliteit van de cultuur aantast!

Prof. dr. E. Boeker, rector magnificus van de Vrije Universiteit,

betoogde op een Startdag van het christelijk onderwijs op 17 september

1994, dat 'veel van de VU-docenten culturele christenen zijn die christe-

lijke normen en waarden nog van harte onderschrijven, maar het geloof

en kerkgang achterwege hebben gelaten'. Maar hij achtte het voldoende

dat twintig procent van het VU-docentenkorps 'heel bewust Woord en

verbond kent en de andere docenten inspireert'.'" In die opvatting lijkt

prof. Boeker zich te laten leiden door de illusie dat de christelijke

moraliteit gewoon blijft bestaan, ook als ze niet meer gedragen wordt

door de levensbeschouwing die haar gevoed en gefundeerd heeft. Maar

Fr. Nietzsche heeft Zarathoestra al tegen die wensdroom laten waar-

schuwen. Zo werken geestelijke processen niet! Als mensen het geloof

en de kerkgang hebben achter gelaten, is dat omdat een ander geloof

sterker geworden is. Bij de VU-docenten over wie prof. Boeker het had, is

dat vrijwel zeker een wetenschapsgeloof, dat zich niet laat belasten met

toegevoegde waarden van een kleine rest van belijdende christenen.

Abraham Kuyper constateerde een onoverbrugbare kloof tussen de in

zijn tijd dominante wetenschapsbeschouwing en de 'wetenschap van de

palingenesie'. Hij zette zich in voor de oprichting van een universiteit

waar wetenschap beoefend zou worden, vrij van overheidsinmenging,

maar in vrijwillige binding aan wat hij noemde 'de Gereformeerde

b e g i n s e l e n ' . " H. Dooyeweerd signaleerde in Kuypers wetenschapsvisie

nog een stuk traditionele scholastiek, maar hij wilde wel principieel in

de lijn van Kuyper verder gaan. Hij verdedigde de opvatting dat alle

menselijke cultuur, inclusief de wetenschap, geleid en beheerst wordt

door een 'religieus grondmotief (vgl. Bos 1994). Ook op de theoretische

uitwerking van Dooyeweerds visie is echter nog wel weer het een en

ander af te dingen.

Betekent dat, dat we moeten constateren dat hun ideaal een gepasseerd

station is? Zullen we doordeweeks in de wetenschap 'de aarde en haar

volheid' bestuderen en alleen op zondagen of bij begrafenissen daaraan

toevoegen dat die aarde 'des Heren' is? (zie Boeker 1993). Moet er nog

'christelijke wetenschap' wezen? Of zeggen we: nee, vandaag niet

(meer) nodig?

De moderne Sisyphus doorzoekt met al zijn meetapparaten, die het

bereik van zijn zintuigen oneindig hebben vergroot, de voorhanden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen