Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 49

DE VRIJE UNIVERSITEIT IN EIGEN SPIEGEL 37

komen de vragen aan de orde, die ook in de gedenkboeken steeds

doorklinken. Voor de vergelijking zullen wij ons daarom tot Wieringa's

bijdrage beperken.

Eén verschil springt dadelijk in het oog. De achterban speelt bij

Wieringa geen rol meer. De bezinning op doel en grondslag, die het

voornaamste onderwerp van zijn artikel vormt, vindt plaats in een

interne discussie. Ze wordt door externe factoren beïnvloed, maar dan

betreft het vooral ontwikkelingen in de cultuur van de tijd, die wel over

het gereformeerde erf heengaan, doch daar niet hun oorsprong hebben

gevonden. Van de achterban gaat geen stimulerende invloed op de

gedachtenwisseling uit, en we lezen ook niet dat hij er in wordt betrok-

ken. Het is een hoofdstuk over de moeiten van de wetenschappelijke staf,

die geen raad meer weet met de gereformeerde beginselen en dan

besluit ze niet langer te zoeken.

Een juiste beslissing, meent Wieringa. De stellingen van 1895 hadden

een doodlopende weg gewezen. Ze gingen uit van de gedachte, dat uit de

bijbel een wetenschappelijk stelsel viel af te leiden. Zij bevorderden

bovendien dat de universiteit specifiek gereformeerd bleef in de engere

kerkelijke zin. De geschiedenis van de Vrije Universiteit toont aan hoe-

zeer het te betreuren viel, 'dat het oorspronkelijk streven de universiteit op

een brede reformatorische basis te vestigen niet gelukt was' (22).

Om twee redenen ging de universiteit zich op haar grondslag bezin-

nen. De ene was de groei naar volledigheid. De Vrije Universiteit

omspande in de jaren zestig alle faculteiten. Ze moest nu geestverwanten

zien te vinden voor elke discipline. De andere was wat Wieringa noemt,

de toenemende pluriformiteit van de protestantse orthodoxie. Die stelde

vanzelf de vraag naar de grenzen aan de orde. Een verhouding tussen die

twee bepaalt Wieringa niet. Men kan enerzijds de groei als primair zien.

Elk vak dient nu gegeven te worden, en dan moet je in geval van nood

maar tevreden zijn met een geestverwant in wat ruimere zin. Geloof j e

dat de binding aan de grondslag in alle gevallen vereist blijft, dan zul je

genoegen hebben te n e m e n met een universiteit die zich in haar

taakvervulling laat beperken door de eis van dubbele kwalificatie.

Dat kan de reden zijn geweest, waarom sommigen zich met een

praktische verbreding verzoenden. Doorslaggevend is dat niet geweest.

Vanaf haar ontstaan had de Vrije Universiteit geleerd zich te behelpen:

een Fabius, die alle rechtswetenschappen doceerde, een Kuyper die

colleges gaf in de Nederlandse letterkunde, een Woltjer die optrad als

promotor voor Breens proefschrift over Pieter Cornelisz. Hooft. Of als die

oude voorbeelden geen bewijskracht zouden hebben voor latere tijden: de

in 1947 benoemde historicus Smitskamp, kenner vooral van de negen-

tiende eeuw, nam tentamens af aan studenten die het bijvak prehistorie

gekozen hadden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen