Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 161

WAT BEDOELEN WE MET: DE WETENSCHAP HEEFT GRENZEN? 149

de grond ontvallen voor de overtuiging dat de causale verbanden die we

gisteren tussen a en b hebben ontdekt, ook vandaag en morgen zullen

optreden. En ook het testen van theorieën -bijv. door na te gaan of de

voorspellingen die gemaakt kunnen worden op basis van de theorie zich

ook daadwerkelijk voordoen- zou geheel en al onmogelijk worden. Nu

is, zoals gezegd, het principe van de 'uniformity of nature' zelf niet het

produkt van de toepassing van de natuurwetenschappelijke methode. Dit

betekent niet dat er geen goede gronden zouden zijn voor de aanname

van het principe. Het betekent wel dat wie niets voor waar houdt of

accepteert als kennis wat niet het produkt is van de toepassing van de

natuurwetenschappelijke methode, ook het principe van de uniformiteit

van de natuur niet als kennis kan aanmerken. Maar aangezien dit

principe de onderstelling is van de natuurwetenschappelijke methode,

moet een consequente naturalist (die claimt slechts te willen accepteren

wat het resultaat is van de fysica) deze methode zelf verwerpen. Deze

prijs is wel erg hoog; te hoog. Want we zijn van oordeel dat de weten-

schap ons belangrijke kennis van tal van verschijnselen en processen

verschaft. Daarom dient men, juist als men de wetenschappelijke

methode wil handhaven, het naturalisme te verwerpen.'-^

Wat ik hier gezegd heb over vooronderstellingen, heeft, denk ik, ook

de oprichter van VU in gedachten gehad toen hij schreef dat "men niet

zoek mag maken, of zoek mag doen raken, wat uit zijn aard niet zoek

was. (...) Alle weten, alle kennen gaat van vaste onderstellingen uit"

(Kuyper 1900, 13). Hij voegt eraan toe dat het onjuist is te menen dat

omdat het hier om vooronderstellingen gaat, het slechts "in de lucht

hangende hypothesen" zijn. Het gaat hier om waarheden waarvan

mensen 'onmiddellijke' kennis (kunnen) hebben, en die het product

zijn niet van argumentatie of bewijsvoering maar van "sens commun, d.i.

gezonde menschenzin"'" (16).

(7) In sommige sectoren van de wetenschap wordt, zo zei ik al, gezocht

naar de verklaring van bepaalde fenomenen. Maar wat is een verklaring

eigenlijk? Om in deze vraag verder te komen, moeten we een onder-

scheid maken tussen twee verschillende typen van verklaring. Er is, ten

eerste, een verklaring V(x) van fenomeen x waarbij enerzijds een beroep

wordt gedaan op begincondities en anderzijds op natuurwetmatigheden,

dusdanig dat gegeven de begincondities alsmede gegeven de natuurwet-

matigheden het te verwachten was dat xzou optreden. Een dergelijke V(x)

wordt meestal (in navolging van Hempel) een 'scientific explanation',

een wetenschappelijke verklaring genoemd (1966, hoofdstuk 5). Een

willekeurig voorbeeld van zulk een verklaring is de verklaring van het

optreden van schaduw: gegeven de vorm en positie van bijv. een boom

(de begincondities), alsmede gegeven bepaalde natuurwetmatigheden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen