Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 143

WETENSCHAP EN UNIVERSITEIT IN EEN CULTUURLOZE TIJD 131

ethiek en samenleving in onze tijd ook is, tegelijk weten we dat de

mogelijkheden van de ethische reflectie beperkt zijn. Zij kan immers

zichzelf niet bevrijden uit de verlammende greep van het moreel

pluralisme en de cultuurloosheid van onze tijd. Als de ethische reflectie

permanent wordt, verlamt zij het leven, merkt Achterhuis (1993, 105)

ergens op. De ethiek, die een randverschijnsel (Bonhoefl^er) zou moeten

zijn in het menselijk leven, gaat ten onrechte de hoofdrol vervullen.

Er is inderdaad meer nodig dan ethiek, of liever: iets anders. En juist

in 'dat andere', waarvoor we hier aandacht willen vragen, rust voor de

Vrije Universiteit ook in onze tijd haar bestaansgrond. De situatie is

gewijzigd en de fronten zijn verschoven, maar de worsteling is vandaag

principieel niet anders als toen Kuyper (1959, 6), de stichter van de Vrije

Universiteit, ongeveer honderd jaar terug op Amerikaanse bodem de

bekende woorden sprak:

Geen twijfel dan ook of het Christendom ü in gevaar. Twee wereldbeschou-

wingen worstelen met elkaar in een kamp op leven en dood. Het

Modernisme wil een wereld uit de natuurlijke mens en die mens uit de

natuur opbouwen, en daarentegen al wie voor Christus als de Zone Gods

eerbiediglijk neerknielt, wil voor de wereld de Christelijke erfenis bewaren, om

haar, dank zij die erfenis, een nog hoger ontwikkeling te doen tegengaan.

Dat is de strijd in Europa, de strijd ook in Amerika....

Waar Kuyper hier spreekt over het Modernisme doelt hij op de Franse

revolutie en met name op het denken, de wereldbeschouwing waaruit

die revolutie is opgekomen. Kuyper begreep dat voor de toekomst van

onze wereld, in de strijd van wereldbeschouwing tegenover wereld-

beschouwing, zoals hij het in de lijn van Augustinus zag, een eigen

christelijke universiteit van onschatbare betekenis zou kunnen zijn. Met

de roep in onze tijd om een richtinggevende ethiek kan de Vrije

Universiteit vandaag van unieke betekenis zijn voor de toekomst van

onze bedreigde technische cultuur, op voorwaarde echter dat zij zich

opnieuw wil wagen aan diezelfde worsteling van wereldbeschouwing

tegenover wereldbeschouwing waarvoor Kuyper in de tweede helft van

de vorige eeuw de krachten wist te mobiliseren. De inzet van de worste-

ling is dezelfde als in Kuypers dagen, maar de fronten zijn verschoven.

De ontwikkeling van wetenschap en samenleving brengt met zich mee

dat vandaag niet zozeer de vragen van geloof en wetenschap maar die

van cultuur en ethiek in het centrum van de aandacht zijn komen te

staan. Dit betekent niet dat de vragen van geloof, levensbeschouwing en

wetenschap hun betekenis hebben verloren. Dat zeker niet. Maar de weg

ernaar toe is wel veranderd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen