Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 82

70 S. GRIFFIOEN

conflict als zodanig niets heeft van een stammenoorlog. Was de VU

alleen opgericht om gereformeerde intellectuelen een plaats onder de

academische zon te verschaffen dan was het nooit wat geworden. Het

begrip 'emancipatie', dat sociologen graag hanteren, klinkt weliswaar

vriendelijker dan stammenoorlog, maar blijft nog te sterk gericht op de

onderlinge verhoudingen van bevolkingsgroepen om het grensover-

schrijdende dat wereldbeschouwingen eigen is, recht te kunnen doen.

Hét voorbeeld van de breedte van oriëntatie vormt nog steeds Kuypers Het

Calvinisme, zes lezingen die een kleine eeuw geleden in het kader van de

Stone-lectures aan de universiteit van Princeton werden gehouden. De

taal mag gezwollen zijn, de wijze waarop wetenschap en wereldbeschou-

wing inéén worden geschoven al te simpel—ik kom hierop terug—, het

mag waar wezen dat de behandeling van de onderwerpen over de hele

linie eerder suggestief is dan argumentatief, toch blijft Kuypers schilde-

ring van de alzijdige consequenties van de calvinistische wereldbeschou-

wing weergaloos. Achtereenvolgens komen geschiedenis, religie, staat-

kunde, wetenschap, kunst en toekomst aan de orde. Op al die gebieden

laat hij in kort bestek (dat wel) de betekenis zien van de beginselen

waarop de VU stoelt—een universiteit, nota bene!, met een handvol

hoogleraren en paar handen vol studenten.

Typerend voor het Nederlandse minderwaardigheidscomplex is het

ontbreken van serieuze aandacht voor de invloed die de Vrije Universi-

teit in de breedte heeft uitgeoefend. Er waren buitenlanders voor nodig

om ons eraan te herinneren. James Bratt (1984) schetst de verschillende

invloedslijnen binnen de wereld van de Hollandse calvinisten in de VS.

Dat de doorwerking nog beduidend verder ging, laat de conclusie zien

uit een betoog van George Marsden, de voornaamste historicus van de

evangelische stromingen in de VS. Deze spreekt met het oog op de

evangelische instellingen voor hoger onderwijs van een bijna volledige

triomf (!) van Kuypers opvatting dat alle wetenschap bevooroordeeld is:

"The triumph—or nearly so—of what may be loosely called Kuyperian

presuppositionalism in the evangelical community."''

Postmodern avant la lettre

De vooruitgangsidee kon wel enige dissensus verdragen, maar toch

alleen als een ontwikkelingsfase; zoals je door een tunnel heen moet om

bij het licht uit te komen. Wetenschap baant in deze voorstelling dé weg

naar de komende consensus. De grondgedachte is aansprekend genoeg

om velen te overtuigen: beoefening van de wetenschap leert ons af te zien

van eigen voorkeuren en vooroordelen, tilt ons uit boven het niveau van

de leefwereld en verschaft toegang tot een universele communicatie-

gemeenschap. Het perspectief dat wetenschap voorspiegelt is dat van een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen