Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 124

112 C. VAN D E R K O O I

een bovenpersoonlijke en geestelijke realiteit die in de geschiedenis van

Jezus Christus zichtbaar zijn geworden.

(6) In het licht van de belijdenis van het schepper zijn van God wordt

van allerlei waarneembaar over de mens. De erkenning van God als

schepper betekent tegelijkertijd dat van de mens gezegd wordt dat hij

niet de eerste is, maar de tweede. Constitutief voor de mens is zijn samen-

zijn met God en de nodiging tot aanhankelijkheid. De mens kan uit dit

samen-zijn met God weglopen, kan zich ertegen keren, maar dit is nu

veeleer identificeerbaar als zonde en vervreemding.

Het samen-zijn als grondstructuur voor de mens heeft antropologische

consequenties en werpt een zeer bepaald licht op het ideaal van de

menselijke autonomie. Men kan stellen dat de antropologische wending

in de filosofie bij Descartes staat voor een bredere ontwikkeling, waarin

het 'ik denk' langzamerhand verbreed is tot een 'ik maak'. De zekerheid

die Descartes aan het denkend ik verschaft in de weg der methodische

twijfel vinden we weer terug in een aantal maatschappelijke gebieden

die tot de 'going concerns' van onze samenleving gerekend mogen

worden. Economie, natuurwetenschap en techniek trekken de aandacht

vanwege het 'succes' dat ze ontegenzeggelijk hebben. Ze representeren

als mythische grootheden de zekerheid en de maakbaarheid die er voor

het menselijk ik mogelijk is. In de christelijke leer ligt een belangrijke

correctie besloten op dit uitgangspunt in het denkende en producerende

ik. Het eerste in de schepping en in de genade is niet dat de mens zelf

handelt en zin sticht, maar dat hij ontvangt en zin vindt. In het licht van

de bijbelse openbaring kan de verhouding tussen ontvangen en maken

opnieuw worden bepaald en wel op een wijze waarbij de mens meer tot

zijn recht komt. Ik waag het te stellen dat deze noties vanuit de christe-

lijke leer een kwalificerende functie kunnen krijgen binnen het geheel

van kennis dat economie, sociologie, psychologie en recht omsluit. Mis-

schien helpen ze zelfs om mechanismen en verhoudingen te ontdekken

die men eerder niet zag of onvoldoende waarnam.

(7) De erkenning van de absolute prioriteit van God en het samen-zijn

met de ander als constitutief principe voor het mens-zijn leidt vervolgens

tot het waarnemen van heilzame grenzen. Het feit dat de mens voor zijn

welzijn aangewezen is op anderen is dan niet langer identificeerbaar als

een teken van zwakte. Teken van zwakte zijn behoefte en verlangen

slechts wanneer men het ideaal van autonomie en autarkie als maatstaf

hanteert. Wat op biologisch niveau misschien uitgelegd kan worden als

een teken van grote kwetsbaarheid en in de strijd tot overleven als een

potentiële zwakte, verschijnt in het licht van wezenlijke bijbelse noties

over het mens-zijn eerder als een ontologisch plus. Behoefte, verlangen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen