Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 127

WETENSCHAPSBEOEFENING EN CHRISTELIJKE GELOOFSKENNIS ] 15

plaats te beschouwen o n d e r het gezichtspunt van kennis Zo bijv G A Lindbeck,

(1984, 40), die naast een 'cognitively propositional' een 'experential-expressive' bena-

dering o n d e r s c h e i d t en zelf prefereert godsdienst en geloof als 'cultural-linguistic'

fenomeen te b e n a d e r e n Geloof wordt beschouwd als "idioms for dealing with

whatever is most important—with ultimate questions of life and death, right a n d

wrong, chaos a n d o r d e r , m e a n i n g a n d meaninglessness" Deze invalshoek n a a r

religie als een cultureel f e n o m e e n heeft g o e d e zin, maar kan ais vraagstelling

binnen de dogmatiek niet voorop staan De dogmatiek, zoals die in dit opstel ver-

dedigd wordt, vertrekt niet uit een neutraal, cultureel-antropologisch uitgangspunt,

maar maakt van meetaan duidelijk dat h e t d e n k e n over geloof, kennis en waar-

h e i d , vertrekt vanuit een traditie en belijdenis, dus vanuit een bestaande aanspraak

op heilskennis Overigens verkrijgt Lindbeck zijn winst op een 'cognitive proposi

tional' b e n a d e r i n g niet dan door amputatie van belangrijke b e t e k e n i s c o m p o n e n t e n

van geloof als vorm van kennen Zie voor een kritiek op Lindbeck C Gunton, (1995,

7 19)

^ H e t gaat, om met Calvijn te spreken, niet alleen om 'agnitio', ook niet om 'agni-

tio' en 'assensus', maar de geloofsinhoud ligt ingebed in 'fiducia', in vertrouwen

Zie J Calvijn, Institutie, 111,2,15

'' Nog zeer onlangs door H Philipse, Het atheïstisch manifest

'' Lang voordat Kant met zijn k e n k n t i e k kwam, heeft h e t christelijk geloof uit

eigen g r o n d geweten van de verborgenheid van God en h e t niet-openbare karakter

van de godskennis In de dogmatiek van reformatorische huize is dit zichtbaar ge-

worden in h e t belang van de pneumatologie voor verschillende 'loei' De betekenis

van Kants k e n k n t i e k is geweest d a t de vraag waar o p e n b a r i n g en godsgeloof h u n

plaats in h e t menselijk leven h e b b e n , o n o n t k o o m b a a r tot apart t h e m a werd Zijn

k e n k n t i e k heeft gewerkt als een katalysator om h e t eigen karakter van de open-

baring en de godskennis in het oog te vatten Sindsdien is het in de dogmatiek een

punt van discussie waar de openbaring in het mensenleven is gesitueerd

^ Het m o d e r n e openbaringsbegrip heeft als groot nadeel dat de veelvormigheid van

de bijbelse openbanngsvoorstelhngen nauwelijks meer in h e t vizier komt Zie voor

een kntiek G v d Kooi (1995, 55-62)

^ Zie Publicatie van de Senaat der Vrije Universiteit inzake het onderzoek ter bepaling van den

weg die tot de kennis der gereformeerde beginselen leidt, Amsterdam 1895 Vgl wat H

Bavinck al in 1919 schreef over de brede toepassing van de beginselen m e t h o d e

'Men had tijd lang g e m e e n d alles met 'beginselen', theoretisch, deductief te kun-

nen oplossen, maar de werkelijkheid stoorde zich daar m e t aan Zij zette zich voort

en plaatste e n e b a r r i è r e tegen die abstracte b e g i n s e l e n " (zie H a r i n c k / V a n d e r

Kooi/Vree 1994, 50) Zie voor het geheel M van Os en W J Wieringa (1980)

'^ Zie voor de hermeneutische discussie H M Vioom (1995)

^ H Grotlus, De jure belli ac pacis libn tres, uitgegeven d o o r P C Molhuysen, 1919,

P r o l e g o m e n a (11), 7 ' e t i a m s i daremus, quod sine s u m m o scelere d a n nequit, n o n

esse Deum, aut curari ab eo negotia h u m a n a "

' " Vgl voor h e t verscholen mensbeeld achter vele vormen van psychotherapie, met

de daaraan gekoppelde opvatting over 'volwassen' functioneren B E Chabot (1995)

Literatuur

A d n a a n s e , H J , H A K r o p , L L e e r t o u w e r , Het verschijnsel theologie Over de

wetenschappelijke status van de theologie M e p p e l B o o m , 1987

Bavinck, H , Gereformeerde Dogmatiek I, K a m p e n 1906'^

Berkhof, H , Christelijk geloof Nijkerk C a l l e n b a c h , 1 9 9 3 ^

C h a b o t , B E , "De wil o m n i e t te g e l o v e n " Trouw, 3 j u n i 1995, 17 18

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen