Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 41

DE VRIJE UNIVERSITEIT IN EIGEN SPIEGEL 29

de duidelijkheid niet mag ontbreken. Rullmanns verdere verhaal kan

ons overigens de indruk geven, dat het vraagstuk althans in principe was

opgelost. De kerkhistoricus Rutgers gaf in 1899 weliswaar toe dat de

andere faculteiten de gereformeerde beginselen nog niet hadden aan-

gewezen. Maar hij zag toch voldoende klaarheid om te kunnen zeggen

dat een hoogleraar in de medische faculteit, 'een bekwaam chirurg' bij

voorbeeld, zich een afwijkende mening over de beginselen van het

gereformeerde kerkrecht zou kunnen veroorloven (196).

Voor de rechten en de letteren zag Rutgers weinig speelruimte.

Gezien het uitgangspunt van 1895 ligt het ook voor de hand, dat de een-

heid voorop zou moeten staan, daar allen immers uit dezelfde bronnen

moesten putten. De medicus Van der Horst verklaarde bij zijn ambtsaan-

vaarding in 1928 dan ook, dat de zoektocht naar de beginselen voor zijn

vak - d e psychiatrie- zeker zou slagen als aansluiting gezocht werd bij de

uitwerking die de classicus Woltjer en de theoloog Bavinck reeds aan de

beginselen van de psychologie hadden gegeven (175).

Het was dus ernst, constateert Rullmann met grote voldoening. Een

commissie ingesteld door directeuren en curatoren had in 1927 welis-

waar moeten vast stellen, dat de beginselen nog niet gevonden waren,

maar dat ontmoedigde in elk geval Rullmann niet. De opgave was in

zijn ogen goed uitvoerbaar, en zoals hij haar voorstelt is ze ook niet zo

ingewikkeld. De Vrije Universiteit is de belichaming van een levens-

beginsel, namelijk de volstrekte onderwerping aan het Woord Gods in

elke levenskring. Dat Woord leert ons, 'wat we noodig hebben tot recht

verstand van de natuur; wie het middelpunt is van de geschiedenis;

welke betekenis het leven heeft; op welken grondslag het recht der

overheid steunt' (201).

Maar wie deze lessen in 1930 het neerschrijven waard acht, toont dat

de Vrije Universiteit sinds 1895 geen stap vooruit is gekomen. Voor het

antwoord op de vraag wie het middelpunt van de geschiedenis genoemd

moet worden is niet veel studie nodig, maar daarmee is dan ook geen

enkel praktisch probleem van geschiedschrijving opgelost. De andere

lessen zijn niet van beter gehalte, en de toen nog gloednieuwe faculteit

van de wis- en natuurkunde zou met de stelling over het recht verstand

van de natuur in deze simpele vorm geen raad weten. Rullmann

handhaaft de verbinding tussen geloof en wetenschap, die in Woltjers

rede van 1905 centraal staat, maar brengt de gedachtenwisseling niet

verder, en verheft haar zeker niet op een hoger plan.

Wel doet hij tenminste mededeling van Kuypers voorstellen uit 1895.

Ook schemert in de tekst nu en dan door, dat dit stuk een program-

matische betekenis had. Het gaf voor de Vrije Universiteit uitvoering aan

Kuypers vaste voornemen, 'het Calvinisme te redden van den dood, en

weer met eere te doen bloeien' (218): zo formuleerde hij Nederlands

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen